သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတက္ကသိုလ် ဗုဒ္ဓဘာသာဌာနက MAအကြောင်း

 

သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတက္ကသိုလ် ဗုဒ္ဓဘာသာဌာနက MAအကြောင်း

MA လို့ပြောလိုက်ရင် ဘွဲ့လွန်ဌာနက ဘွဲ့တစ်ခုဆိုတာ အားလုံးသိပြီးသားဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ တက္ကသိုလ်မှာ Buddhist studies ကို စိတ်ဝင်စားတဲ့သူတွေအတွက် သိတာလေးကို မျှဝေချင်ပါတယ်။

အာရှမှာ နိုင်ငံတကာအသိအမှတ်ပြုတဲ့ ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်က ၁၆ ခုရှိတဲ့အထဲမှာ သီရိလင်္ကာက နှစ်ခုပါဝင်ပါတယ်။ Bhiksu University နဲ့ BPU (Buddhist and Pali University) ဘဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနောက်ပိုင်းမှ ပေါ်လာတဲ့ နာဂါနန္ဒတက္ကသိုလ်က  PGIPBS လိုဘဲ University အနေနဲ့ မဟုတ်ဘဲ Institute အနေနဲ့ဘဲ စာရင်းပေါက်ပါတယ်။ ကျန်တဲ့ကေလနိယ၊ ပေရာဒနိယ၊ ကိုလံဘိုနဲ့ ‌ဂျေရတနပူရတက္ကသိုလ်တို့က ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်အနေနဲ့စာရင်းပေါက်တာမဟုတ်ဘဲ Humanity Faculty အောက်က Buddhist and Pali Department တစ်ခုအနေနဲ့ဘဲ ပါဝင်တာပါ။

BA

BA အတန်းတွေလာတတ်ချင်ရင် ဘီပီယူ၊ ဘိက္ခု၊ နာဂါနန္ဒတက္ကသိုလ်မှာဆိုရင် ရိုးရိုးက သုံးနှစ်၊ အထူးက လေးနှစ်။ ကေလနိယ၊ ပေရာဒနိယ၊ ကိုလံဘို၊ ဂျေရတနပူရတို့မှာ ရိုးရိုးက လေးနှစ်၊ အထူးက ငါးနှစ် ဖြစ်ပါတယ်။ မီဒီယမ်ကတော့ စင်ဟလာမီဒီယမ်နဲ့ အင်္ဂလိပ်မီဒီယမ် နှစ်ခုရှိပါတယ်။ ဘီအေမှာတော့ ဘီပီယူ၊ ဘိက္ခု၊ ကေလနိယ၊ ဂျေရတနပူရတို့မှာ စိတ်ကြိုက်ရွေးလို့ရတဲ့ဘာသာရပ်တွေအများအပြားရှိပေမယ့် အခြားတက္ကသိုလ်မှာ optional subjects တွေက နည်းပါတယ်။ တချို့တက္ကသိုလ်တွေမှာ သင်ရတဲ့ဘာသာရပ်တွေသာများတာ စိတ်ကြိုက်ရွေးချယ်ခွင့်မရှိဘဲ တက္ကသိုလ်က ပြဌာန်းသမျှ အကုန်ယူရတာမျိုးတွေလည်း ရှိတယ်။

ကျောင်းကြေးကတော့ အခုလောလောဆယ်မှာ နာဂါနန္ဒက စျေးအချိုးဆုံးဘဲ။ သုံးနှစ်မှ ဒေါ်လာ တစ်ထောင်ငါးရာဘဲပေးရတာ။ BPU လည်း စျေးချိုတယ်ပြောရမယ်၊ နာဂါနန္ဒလောက်တော့ မနည်းဘူးပေါ့လေ။ ကေလနိယ၊ ဆီးဘား တို့မှာ တက်ချင်လည်း တက်ပေါ့။ အိတ်ကပ်သေးနေလို့တော့ မရဘူး။

MA

MA မှာတော့ Taught MA နဲ့ Research MA (သင်ကြားရေးအမ်အေ၊ သုတေသနအမ်အေ) နှစ်မျိုးလုံးရှိတယ်။ သင်ကြားရေးအမ်အေက တစ်နှစ်၊ သုတေသနအမ်အေက နှစ်နှစ်။ သင်ကြားရေးအမ်အေက စိတ်ကြိုက်ရွေးလို့ရတဲ့ ဘာသာရပ်အခွဲတွေအများအပြားရှိတယ်။ အနည်းဆုံးတော့ နှစ်ဆယ်တော့ရှိတယ်။ မယူမနေရ ဘာသာရပ်က တစ်ခု သို့မဟုတ် နှစ်ခု ပါလေ့ရှိတယ်။ ကျန်တဲ့လေးခုကိုတော့ စိတ်ကြိုက်ရွေး။ ကိုယ်မရွေးထားတဲ့ဘာသာရပ်တွေကိုလည်း ကျောင်းသားဖြစ်ရင် အတန်းထဲဝင်လို့ရတယ်၊ လေ့လာလို့ရတယ်။ သီရိလင်္ကာမှာတော့ ကေလနိယတက္ကသိုလ်ရဲ့အခွဲ  PGIPBS (Postgraduate Institute of Pali and Buddhist Studies) တစ်ခုဘဲရှိတယ်။ ဒီနောက်ပိုင်းမှာ အဲဒီတက္ကသိုလ်က နှစ်နှစ်အမ်အေတွေလည်း အခြားတက္ကသိုလ်လိုဘဲ လက်ခံနေပြီ။ အခြားတက္ကသိုလ်တွေကတော့ နှစ်နှစ်အမ်အေတွေဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့တက္ကသိုလ်တွေလည်း သုတေသနမလုပ်နိုင်တဲ့ကျောင်းသားတွေအတွက် တစ်နှစ်အမ်အေဆိုပြီးတော့ ဘွဲ့တွေပေးကြပါတယ်။ တစ်နှစ်အမ်အေနဲ့ပြီးရင်တော့ PhD လုပ်ချင်ရင် Mphil အရင်လုပ်ရတယ်၊ ပြီးမှ PhD ဆက်သွား။ ကိုလံဘိုမှာဆိုရင် တစ်နှစ်ကျောင်းသားတွေကို Master of Art in Buddhist Studies လို့မသုံးဘဲ Master of Buddhist study လို့သုံးပြီး ကျောင်းခေါ်တာကို တွေ့ရတယ်။

 

Research MA

Research MA အထူးပြုထားတဲ့ တက္ကသိုလ်တွေမှာတော့ အကယ်ဒမစ် ဘာသာရပ်တွေကို စိတ်ကြိုက်ရွေးချယ်ခွင့်မရှိပါဘူး။ သူတို့တက္ကသိုလ်က လိုအပ်တယ်ထင်တဲ့ ဘာသာရပ်အနည်းငယ်တွေကိုဘဲ မယူမနေရ ကြိုက်ကြိုက်မကြိုက်ကြိုက် ယူရပါတယ်။ တက္ကသိုလ်ကွဲရင်ကွဲသလို ဘာသာရပ်တွေလည်း ကွဲတယ်၊ ရေးရမယ့် assignment လည်း ကွဲတယ်၊ ဖြေဆိုရမယ့် စာမေးပွဲအကြိမ်ရေတွေလည်း ကွာတယ်။ ဥပမာ- ကေလနိယမှာဆိုရင် academic subjects ခြောက်ခု၊ အဲဒီအတွက် assignment ခြောက်စောင် (ဘာသာရပ်တစ်ခုကို တစ်စောင်စီ)၊ ပထမနှစ် ကျောင်းတက်၊ တစ်နှစ်ပြည့်ရင် စာဖြေ။ စာမေးပွဲက တစ်ကြိမ်ဘဲ။ ကျန်တဲ့တစ်နှစ်ကို စူပါဗိုက်ဆာနဲ့ဘဲ နွေးဆွေးပြီး အမ်အေစာတမ်းရေးပေတော့။ ‌ပေရာဒနိယမှာကျတော့ အဲလိုမဟုတ်ပြန်ဘူး။ ပထမနှစ်မှာဘဲ စီမီစတာနှစ်ခုခွဲထားတာ။ ခြောက်လတစ်ကြိမ် စာဖြေ။ ပထမစီမီစတာနဲ့ ဒုတိယစီမီစတာမှာလည်း ဘာသာရပ်တွေမတူဘူး။ ကိုလံဘိုမှာကျတော့ အရင် ၂၀၁၉ တုန်းကဆိုရင် သုံးခါတောင် စာဖြေရတာ၊ ပထမနှစ်မှာ စီမီစတာ နှစ်ခု။ ဒုတိယနှစ်မှာ ပထမခြောက်လမှာ သုံးခုမြောက် စီမီစတာဆိုပြီး ကျောင်းထပ်တက်ပြီး စာဖြေရသေးတယ်။ ကျန်တဲ့ ခြောက်လက စာတမ်းရေးပေါ့။ ၂၀၂၀ အလွန်မှာတော့ တတိယစီမီစတာ ဆိုတာ မရှိတော့ဘူး၊ စာမဖြေရတော့ဘူး လို့ကြားတယ်။

ကျောင်းကြေးတွေကတော့ တက္ကသိုလ်တစ်ခုနဲ့တစ်ခုကမတူပါဘူး။ တစ်နှစ်အမ်အေကတော့ ဒေါ်လာ ခုနှစ်ရာကနေ တစ်ထောင်ကြားမှာရှိပြီး၊ နှစ်နှစ်အမ်အေက ဒေါ်လာ တစ်ထောင်သုံးရာနဲ့ တစ်ထောင်ငါးရာကြားမှာ ရှိပါတယ်။ နာဂါနန္ဒတက္ကသိုလ်တစ်ခုဘဲ စျေးချိုတယ်ပြောရမယ်။

တစ်နှစ်အမ်အေလက်ခံတဲ့တက္ကသိုလ်တွေမှာ လူတွေ့အင်တာဗျူးမေးလေ့မရှိပါဘူး။ တက္ကသိုလ်က တောင်းဆိုထားတဲ့အချက်တွေနဲ့ ဘီအေဘွဲ့လက်မှတ်ပါရင် လက်ခံကြပါတယ်။ နှစ်နှစ်အမ်အေလက်ခံတဲ့ တက္ကသိုလ်မှာတော့ လူတွေ့အင်တာဗျူးမေးလေ့ရှိတယ်။ အထူးသဖြင့် ဘာကို သုတေသနလုပ်မှာလဲ၊ ဘာအကြောင်းအရာလဲ၊ ဘယ်ခေါင်းစဉ်နဲ့လဲ စတဲ့မေးခွန်းမျိုးတွေပေါ့။ ရတဲ့ဘွဲ့လက်မှတ်နဲ့ စာသင်ခဲ့တဲ့နေရာ တွေကိုလည်း မေးပါတယ်။ ဘွဲ့ယူကျမ်းတစ်ခုအနေနဲ့ တစ်နှစ်ကျောင်းသား‌တွေမှာတော့ စာလုံးငါးထောင်ပါတဲ့ စာတမ်းလေးတစ်ခုနောက်ဆုံးတင်ရပြီး၊ နှစ်နှစ်ကျောင်းသားတွေကတော့ စာလုံးပေါင်းအနည်းဆုံး နှစ်သောင်းနဲ့ စာမျက်နှာ တစ်ရာအနည်းဆုံးပါတဲ့စာတမ်းတစ်စောင် ပြုစုရပါတယ်။ ကိုလံကိုမှာ တစ်သောင်းငါးထောင်လို့ ကြားတယ်။ အခြားတက္ကသိုလ်နဲ့စာရင် အနည်းဆုံးလိုဖြစ်နေတာပေါ့။ ပထမနှစ်မှာ assignment တစ်စောင်ကို စာလုံးရေ သုံးထောင်ငါးရာနဲ့ ငါးထောင်ကြားမှာ ရေးခိုင်းလေ့ရှိတယ်။

 

Postgraduate Diploma

မြန်မာနိုင်ငံကလာတဲ့ ရဟန်းတော်တွေအနေနဲ့ဆိုရင် တစ်ချို့က ဓမ္မာစရိယဘွဲ့နဲ့လာတက်ကျတာရှိတယ်။ အဲဒါကို တစ်ချို့တက္ကသိုလ်က လက်ခံပေမယ့် တစ်ချို့တက္ကသိုလ်က လက်မခံပါဘူး။ ဒီမှာတစ်ခုသတိပေးချင်တာရှိတယ်။ ဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာ (Postgraduate Diploma) ဘွဲ့ယူထားပါ။ Buddhist Studies ရှိတဲ့တက္ကသိုလ်တိုင်းမှာ ဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာဘွဲ့ရှိတယ်ဆိုရင် ဘယ်နေရာမဆို ဓမ္မာစရိယဘွဲ့နဲ့ ချိတ်ပြီးတက်လို့ရတယ်။ ဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာက တစ်နှစ်ဘဲ။ အဲဒီဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာဘွဲ့လက်မှတ်နဲ့ အမ်အေကို ပြန်ချိန်လို့ရတယ်။ အကယ်၍ အဲဒီ ဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာ ရတဲ့ တက္ကသိုလ်မှာ ဆက်တက်ရင်တော့ အဆင်ပြေတယ်၊ ပြဿနာမရှိဘူး။ အခြားတက္ကသိုလ်တစ်ခုခုမှာ သွားချိတ်ရင်တော့ ဓမ္မာစရိယဆိုတာ ဘယ်လို ဘာညာဆိုပြီး ရှင်းပြရလေ့ရှိတယ်။

ဘီအေ ပြီးရင် အမ်အေ လုပ်လို့ရတာဘဲ ဘာလို့ဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာ လိုအပ်သေးတာလဲ လို့မေးရင် ဘာသာရပ်တစ်ခုနဲ့တစ်ခုအကူးမှာ လိုအပ်တဲ့ ပေါင်းကူးတံတားတစ်ခုလို့လည်း ပြောလို့ရတယ်။ ဥပမာ- အခြားဘာသာရပ်တစ်ခုခုနဲ့ (သိပ္ပံ ဖြစ်ဖြစ်၊ ဝိဇ္ဖာဖြစ်ဖြစ်) ဘွဲ့ရထားတယ်။ Buddhist study နဲ့ မနီးစပ်ဘူး။ သို့သော် အမ်အေကို Buddhist study နဲ့လုပ်ချင်တယ်ဆိုရင် ဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာ ကို အရင်လုပ်ခိုင်းတယ်။ ဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာမှာ ဘာသင်တာလဲဆိုတော့ အမ်အေအတန်းမှာ ပါဝင်တဲ့အကြောင်းအရာတွေကိုဘဲ သင်တာပဲ။ ဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာပြီးတာနဲ့ အမ်အေနဲ့ နီးစပ်သွားပြီ။ အဲဒါကြောင့် ဘာသာရပ်တူနေမယ်ဆိုရင် ဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာဘွဲ့ပါတယ်ဆိုရင် အမ်အေလုပ်ဖို့ အကြောင်းခိုင်လုံတယ်လို့ ဆိုလို့ရတယ်။ အကယ်ဒမစ်မှာက အကြောင်းအရာတွေသာမက အသုံးအနှုန်းတွေပါ အ‌ရေးကြီးတယ်မလား။ သင်ထားတာမမှားဘူး။ အချိန်ရှိရင် ဘွဲ့တော့ယူထားလိုက်ပါ။ လိုအပ်တဲ့အချိန် ထုတ်ပြလို့ရတာပေါ့။

MA ပြီးထားတယ်ဆိုရင် Mphil နဲ့ PhD က ကြိုက်တဲ့အချိန်လုပ်။ သီးသန့်ကျောင်းခေါ်ချိန်ဆိုတာ မရှိဘူး။ ဘာတွေပြင်ဆင်ရမလဲလို့မေးရင် ကိုယ်ယူမယ့်ဘာသာရပ်ဧရိယာမှာ စာတွေဖတ်ထားပါ။ ကိုယ်ယူမယ့်မီဒီယမ်မှာ ဘာသာစကားကျွမ်းကျင်အောင် လေ့လာထားပါ။ သီရိလင်္ကာမှာ ပါဠိနဲ့တက္ကတဘာသာတွေကိုလည်း ပြောဆိုကြပါတယ်၊ သင်ယူကြပါတယ်။ စိတ်ဝင်စားရင်တော့ လေ့လာလို့ရတယ်။ နိုင်ငံခြားဘာသာများကိုတော့ အင်္ဂလိပ်အပြင် တရုတ်၊ ကိုးရီးယား၊ ဂျပန်နဲ့ ပြင်သစ်ဘာသာများကိုလည်း သင်ယူကြတယ်။ တစ်ချို့ကတော့ Faculty ဘယ်နှစ်ခုရှိသလဲ Department ဘယ်နှစ်ခုရှိသလဲ ဆိုတာမျိုးလည်း မေးကြတယ်။ တက္ကသိုလ်ရဲ့ ဝက်ဆိုက်ထဲကို ဝင်ခေါက်ကြည့်လိုက်၊ တွေ့ရလိမ့်မယ်။

 

School, Collage, Institution, University. ဘာတွေပြောနေတာပါလိမ့်။ စကားမစပ်။ သီရိလင်္ကာ အမ်အေကိုတော့ စိတ်ဝင်စားတယ်မလား။

အားလုံးအဆင်ပြေကြပါစေ။

Gracias.

 

အရှင်နန္ဒိယ (ဖယ်ခုံ)

6.1.2025 03:10AM 

 

 

သီဟိုရ်ကျွန်းက ပညာ‌ရေးစာတမ်းဖတ်ပွဲ အတွေ့အကြုံများ

 

သီဟိုရ်ကျွန်းမှာ ဘွဲ့လွန်ကျောင်းသားများအတွက် ပညာရေးစာတမ်းခေါ်စာတွေအများအပြားထွက်လာသလို စာတမ်းရေးကြတဲ့ကျောင်းသားတွေလည်း အများအပြားရှိပါသည်။ ထိုအထဲတွင် အချို့တက္ကသိုလ်တွေဆိုလျှင် ပညာရေးစောင်းပါးနှစ်ပုဒ်ရေးပြီးမှ ဘွဲ့တင်ကျမ်းစာတွေလက်ခံမယ်ဆိုတဲ့ ပြဌာန်းချက်မျိုးတွေတောင် ရှိလာပါသည်။ စာတမ်းမရေးတဲ့ကျောင်းသားများလည်း များစွာရှိသလို စာတမ်းကိုအလုအယပ်ရေးနေကြတဲ့ ကျောင်းသားတွေလည်း အများအပြားရှိပါသည်။ ဒီစာလေးက သီဟိုရ်ကျွန်းက ပညာရေးစာတမ်းဖတ်ပွဲ အတွေ့အကြုံကို မျှဝေတဲ့ စာလေးဘဲ ဖြစ်ပါသည်။

 

ဘွဲ့လွန်ကျောင်းသားများနဲ့ သုတေသီများအတွက်

အထူသဖြင့် ဘွဲ့လွန်ကျောင်းသားများအတွက် အခွင့်အရေးတွေများစွာရှိပါတယ်။ နိုင်ငံရဲ့ထပ်တန်း စာရင်းဝင် တက္ကသိုလ် တိုင်းလိုလို အကယ်ဒမစ်ဂျာနယ်တွေနှစ်တိုင်းထုတ်ပါတယ်။ အဲဒီဂျာနယ်တွေကတစ်ဆင့် ပညာရေးဆောင်းပါး အတွက် ကျောင်းသားတွေကို နှစ်တိုင်းခေါ်စာတွေပို့ပါတယ်။ ကြော်ငြာစာလည်း ထုတ်ပါတယ်။ ဌာနအလိုက်ထုတ်တဲ့မဂ္ဂဇင်းတွေရှိပါတယ်။ ဥပမာ- စာရေးသူတက်တဲ့ ကေလနိယတက္ကသိုလ်ဆိုရင် စာရေးသူက ဗုဒ္ဓဘာသာဌာနက ကျောင်းသားဖြစ်တဲ့အတွက် ဗုဒ္ဓဘာသာဆောင်းပါးထုတ်တဲ့မဂ္ဂဇင်းအပါအဝင် ဘွဲ့လွန်ဌာနက ခေါ်တဲ့ဆောင်းပါး၊ ဝိဇ္ဇာဌာနက ထုတ်တဲ့မဂ္ဂဇင်း၊ လူမှုရေးသိပ္ပံဌာနကထုတ်တဲ့မဂ္ဂဇင်း၊ အယုဝေဓဆေးပညာဌာနကထုတ်တဲ့မဂ္ဂဇင်း၊ ရှေးဟောင်းသုတေသန ဌာနက ထုတ်တဲ့မဂ္ဂဇင်းစတဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ ဌာနက ထုတ်တဲ့မဂ္ဂဇင်းတွေကလည်း ခေါ်စာတွေပို့ပါတယ်။ တစ်ချို့မဂ္ဂဇင်းက တစ်နှစ်တစ်ခါ၊ တစ်ချို့က တစ်နှစ်နှစ်ခါ ထုတ်ပါတယ်။ သုတေသနစာတမ်း အသေးစားရေးချင်တဲ့ကျောင်းသားတွေအတွက် အခွင့်အရေးတွေများစွာရှိပါတယ်။ ကိုယ်တက်နေတဲ့တက္ကသိုလ် အပြင် အခြားတက္ကသိုလ်က ခေါ်တဲ့ဆောင်းပါးတွေကိုလည်း ရေးလို့ရတယ်။ ကိုယ့်ကျောင်းသားနဲ့ကိုယ်ဆိုရင် မေးလ် နဲ့ပို့လိုက်တယ်။ အခြားသူဖြစ်တဲ့ ပြည်တွင်းပြည်ပက စကော်လာတွေကိုတော့ ကြော်ငြာစာနဲ့ပို့ပါတယ်။ တက္ကသိုလ်တိုင်းမှာ အွန်လိုင်းပေ့ဂျ် ဝက်ဆိုက်တွေဆိုရှိတယ်။ တက္ကသိုလ်အွန်လိုင်းပေ့ဂျ်မှာလည်း ကြော်ငြာထားပါတယ်။ ဘယ်တက္ကသိုလ်ဆောင်းပါးခေါ်စာမဆို တစ်ကမ္ဘာလုံးမှာရှိတဲ့ သုတေသီတွေကို ဖိတ်ခေါ်ပါတယ်။ သို့သော် သီးသန့်အခွင့်အရေးအနေနဲ့ ငွေသွင်းရတဲ့စာတမ်းတွေဆိုရင် သူတို့တက္ကသိုလ်က ကျောင်းသားနဲ့ သုတေသီတွေ ဆိုရင် အခကြေးလျှော့ကောက်တာမျိုးတော့ရှိတယ်။ ထို့အပြင် တက္ကသိုလ်ဌာနတစ်ခုခုက တာဝန်ခံတာမျိုး မဟုတ်ဘဲ အပြင်ကဝါရင့် သုတေသီတွေပေါင်းပြီး ဘာသာရပ်အလိုက်၊ နယ်ပယ်အလိုက် ထုတ်တဲ့မဂ္ဂဇင်း တွေလည်း ရှိပါတယ်။ မေးလ်တစ်ခါလောက်ပေးထားရင် ခေါ်စာချိန်ရောက်တိုင်း သူတို့လည်း မေးလ်ပို့ပါတယ်။ ဘွဲ့ရချင်တာတစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘဲ သုတေသနနယ်ပယ်ထဲမှာ ပျော်နေတယ်ဆိုရင် သုတေသီတွေအတွက် အခွင့်အရေးတွေ များစွာရှိပါတယ်။ စကားမစပ်၊ ငါတို့ခေတ်တော့လွန်ပြီ၊ နောက်လူတွေကိုဘဲ အားကိုးရမှာဘဲ ဆိုတဲ့စကားမျိုး မပြောနဲ့တော့။ စတာပါ၊ စိတ်မခုနဲ့။

 

ကိုယ်ပို့မယ့် မဂ္ဂဇင်းကို အရင်လေ့လာ

အမှားနည်းချင်ရင်တော့ အရင်လေ့လာပေါ့။ မဂ္ဂဇင်းတစ်ခုနဲ့တစ်ခုက ခေါ်စာတွေမတူပါဘူး။ စာလုံးရေ သတ်မှတ်ချက်လည်းမတူဘူး။ ကျမ်းကိုးကားနည်းစတိုင်လည်း မတူဘူး။ သူတို့တောင်းဆိုတဲ့ ကျမ်းဖွဲ့စည်းပုံ လည်းမတူဘူး။ သူတို့သတ်မှတ်ထားတဲ့ရက်စွဲလည်းမတူဘူး။ နောက်တစ်ခုက တစ်ချို့စာတမ်းတွေမှာ ငွေပါသွင်းရတယ်။ တစ်ချို့က ငွေသွင်းစရာမလိုဘူး။ ဒီနှစ်ထဲမှာစာရေးသူ ပို့ထားတဲ့မဂ္ဂဇင်းလေးခုက ငွေသွင်းရတယ်။ တစ်ခုက ဒေါ်လာ ၃၀။ ကျန်တဲ့ သုံးခုက ဒေါ်လာ ၅၀ ဆီ။ နောက်ထပ် မဂ္ဂဇင်းနှစ်ခုကျတော့ အခမဲ့။ နောက်စာတမ်းဖတ်တဲ့နေ့မှာလည်း သွားခလာခစရိတ်တွေက ရှိသေးတယ်။ ကိုယ်နေတဲ့နေရာနဲ့ ဝေးရင်ဝေးသလို ကုန်ကျစရိတ်တွေကွာမယ်။ ဥပမာ- နေတာ ကိုလံဘို၊ စာတမ်းက ကေလနိယ၊ ဂျေယတနပူရ၊ ဘိချု၊ ပေရာဒနိယ တက္ကသိုလ်လေးခုကခေါ်တဲ့ဆောင်းပါးမှာ ကိုယ့်ဆောင်းပါးအရွေးခံရတယ်ဆိုရင် ဆောင်းပါးခ ဒေါ်လာငါးဆယ်။ ကိုလံဘိုကနေ ပေရာဒနိယကို တစ်ရက်ကြိုသွား၊ စာတမ်းဖတ်ပြီး နောက်ရက်မှ ပြန်လာမယ်ဆိုရင် လမ်းစရိတ်၊ နေစရိတ်ကကုန်မယ်။ တစ်ချို့တက္ကသိုလ်တွေကျတော့ တည်းဖို့နေရာပေးတယ်၊ တစ်ချို့က မပေးဘူး။ တက္ကသိုလ်တွေက မြို့ချင်းမတူတဲ့အတွက် ပေးရတဲ့အချိန်တွေလည်း ကွာတယ်။

နောက်တစ်ခု ရွေးလို့ရတာက အခကြေးသွင်းရတဲ့  မဂ္ဂဇင်းတွေမှာ Keynote Speaker နဲ့ Guest of Honor တို့ကို ကြော်ငြာစာမှာပါ တစ်ခါတည်းဖော်ပြလေ့ရှိတယ်။ ကိုယ့်စာကို ဆုံးဖြတ်မယ့်ပေးမယ့်သူရဲ့ အရည်အချင်း ကိုလည်း ခန့်မှန်းလို့ရတာပေါ့။ ကိုယ့်ကြိုက်နှစ်သက်တဲ့စကော်လာ ဟုတ်၊ မဟုတ် တစ်ခါတည်းသိရတာပေါ့။ ကိုယ်ပေးဆပ်ထားတဲ့အချိန်နဲ့ တန်သလား၊ မတန်ဘူးလား စဉ်းစားပြီးမှ ပို့ပေါ့။ စာတမ်းအကျဉ်းချုပ်ကိုဘဲ စာအုပ်နဲ့ပြန်ထုတ်ဝေပေးပြီး စာတမ်းအပြည့်အစုံကို တော့ သူတို့အွန်လိုင်းပေ့ဂျ်မှာဘဲ ထုတ်ပြန်ပါတယ်။ စာတမ်းဖော်ပြမယ့်နေ့ရောက် ရင်တော့ စာတမ်းရှင်ကို မေးလ်ပို့ပြီး အကြောင်းကြားပါတယ်။  

အဲဒီထဲက ကြုံခဲ့ရတဲ့ အခက်အခဲ တစ်ခုကို‌ ပြောရမယ်ဆိုရင် စာမူတစ်ခုမှာ ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်မှာ စာတမ်းအပြည့်အစုံပို့ပါလို့ ပြောလို့ အဲဒီနေ့ပို့လိုက်တယ်။ ပြီးတော့ မေးလ်ပြန်လာတယ်။ ဘာပြောလဲဆိုတော့ တက္ကသိုလ်က သတ်မှတ်ထားတဲ့ စာတမ်းဖွဲ့စည်းပုံအတိုင်း ရေးရမယ်။ အဲဒီဖွဲ့စည်းပုံကို ဆွေးနွေးနေတာ ဒီနေ့မှအတည်ပြုလို့ အတည်ပြုထားတဲ့မူအတိုင်း ပြန်ရေးပါဦး။ စာလုံးရေကလည်း အနည်းဆုံးလေးထောင် မဟုတ်တော့ဘူး၊ အများဆုံး လေးထောင်လို့ သတ်မှတ်လိုက်ပြီ။ နောက်ထပ် ၁၅ ရက်အချိန်ပြန်ပေးမယ်။ ၁၅ ရက်အတွင်း မူအသစ်အတိုင်းပြန်‌‌ရေးပေးပါ လို့ ပြန်ပြောတယ်။ အဲလိုလည်း ရှိတယ်။ တစ်ခါတစ်လေကိုယ်မှားလို့ ကိုယ်ခံရတာမဟုတ်ဘဲ၊ သူတို့နောက်ကျလို့ ကိုယ်ပါနောက်ထပ်အချိန်ပြန်‌ပေးရတာမျိုး။ အခြားကိစ္စ ကြီးကြီးမားမား မရှိရင် ကိစ္စမရှိပေမယ့် ကိစ္စရှိရင် ဒုက္ခရောက်ပြီ။ စာသင်သားမဟုတ်လား၊ အခြားရေးစရာတွေလည်းရှိသေးတာလေ။

 

သုတေသီတွေအတွက် အကျိုးရလဒ်

ပညာရေးစာတမ်းတွေရေးတော့ စာမူခရသလားဆိုတော့၊ မရဘူး။ မရတဲ့အပြင် ငွေတောင်ကုန်သွားသေးတယ်။ ဆိုတော့ ဘာလို့ရေးကြသလဲ ဆိုတော့၊ ရေးချင်လို့ကို ရေးတာဆိုပါတော့။ ပထမတစ်ခု အကျိုးရလဒ်ကတော့ ကိုယ့်ရဲ့သုတေသနကို စကော်လာတွေရှေ့မှာ တင်ပြခွင့်ရသွားတယ်။ စကော်လာတွေအချင်းတွေ့ဆုံဖြစ်ပြီး ဘယ်သူက ဘယ်နယ်ပယ်က ဆိုတာမျိုးကို သိရတယ်။ စုပေါင်းပြီးလုပ်ရမယ့်အလုပ်တွေဆိုရင် ဘယ်သူက ဘယ်နေရာမှာဆိုတာမျိုးကို နေရာပေးလို့ရတယ်။ နောက်ပြီးတော့ တက္ကသိုလ်နဲ့ပညာရေးနယ်ပယ်က အလုပ်တစ်ခုခုရှိရင် ဘယ်သူက ဘာတွေလုပ်ထားတယ်ဆိုတာကို သိရတယ်။ စာတမ်းတွေက အွန်လိုင်းမှာရှိနေတဲ့အတွက် ဒီနယ်ပယ်မှာ သူကဘယ်လောက်ထိလုပ်ထားတယ်၊ သူက ဘယ်လိုအမြင်ရှိတယ်။ သူဘယ်လောက်ထိမြင်နိုင်တယ်ဆိုတာကို သူရေးထားတဲ့စာတမ်းကို ဖတ်ပြီး အကဲဖြတ်ကြတယ်။ သူကဘာဘွဲ့ရထားလို့ ဘယ်ရာထူးပေး အဲလိုတွေမဟုတ်ဘူး။ သူက ဒီလိုစာတွေရေးထားတယ် ဘယ်လောက်အရည်အချင်းရှိတယ်၊ ဘယ်လိုနေရာမှာ သူဝင်လို့ရတယ်လို့ အကဲဖြတ်ပြီး နေရာပေးကြတာ။ ဘွဲ့ရထားရုံနဲ့တစ်ခုနဲ့တင် စကော်လာလို့ မသတ်မှတ်ကြဘူး။ ဆိုတော့ သူတို့မှာ ကထိကဖြစ်လေလေ၊ စာပိုရေးလေလေ၊ အမြင်သစ်တွေ ပိုထုတ်ပြလေလေဘဲ။ အဲဒါကြောင့် ကိုယ့်နယ်ပယ်မှာ ဘယ်သူတွေဘာလုပ်နေသလဲ သိချင်ရင် စာတမ်းပွဲကို လာခဲ့ပါ။

ဒါက ကိုယ်တိုင်တွေ့ကြုံခဲ့ရတဲ့ သီဟိုရ်ကျွန်းက ပညာရေးစာတမ်းဖတ်ပွဲ အကြောင်းဘဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အချိန်ရရင် ပညာရေးဆောင်းပါးလေး ရေးထားပါဦး။ တည်းဖြတ်ပြီးရင် ပညာရေးမဂ္ဂဇင်းတွေက ဆောင်းပါးအသစ်ကို စောင့်နေပါတယ်။ အားလုံးကိုယ်ကျန်းမာ စိတ်ချမ်းသာရှိကြပါစေ။

အရှင်နန္ဒိယ (ဖယ်ခုံ)

03.10.2024 2:35:00PM

 

 

ခေတ်ပေါ်တက္ကသိုလ်မြေပေါ်က ဘဝများ

 

 

တက္ကသိုလ်ဆိုတဲ့နေရာက ပညာရေးနယ်မြေလို့ မြင်သလို နိုင်ငံရဲ့အနာဂတ်ခေါင်းဆောင်များ မွေးဖွားရာနယ်မြေလို့လည်း မြင်ကြလိမ့်မယ်ထင်ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် အဲဒီနေရာကို ရောက်လာဖို့အတွက် လူငယ်တွေရဲ့ အိပ်မက်တစ်ခုဖြစ်သလို ပညာရေးတက္ကသိုလ်မှာ ဘာတွေလုပ်ထားခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ ခြေရာလက်ရာတွေ ချန်ထားဖို့အတွက် လူကြီးပိုင်းပညာရှင်တွေရဲ့ အိပ်မက်တစ်ခုလို့လည်း ဟုတ်ပါတယ်။ အဲဒီနေရာကိုရောက်ရင် သင်မြင်ရလိမ့်မယ်၊ everyone is a star in their field ဆိုတာမျိုး။ မြင်တွေ့ခဲ့ရတဲ့ တက္ကသိုလ်နယ်မြေက အကြောင်းတွေကို အနည်းငယ် ပြောပါချင်ပါတယ်။ ဒီစာလေးတွေ ဆုံးအောင် ဖတ်မယ်လို့ ဂတိပေးမှာမလား။

 

တက္ကသိုလ်ထဲ တစ်ခုခုဖြစ်ရင်

တက္ကသိုလ်တွေမှာလည်း လုပ်ငန်းစဉ်မပျက် လည်ပတ်နိုင်အောင်ကျိုးစားရတယ်။ ပညာရေးဝန်ထမ်းများ(Non-academic staff) နှင့် သင်ကြားရေးတာဝန်ခံများ (Academic staff) အမြဲတမ်းညှိနှိုင်းပြီး အလုပ်လုပ်ကြရပါတယ်။ တစ်ဘက်ဘက်က ယိုင်သွားရင်လည်း ကျန်တဲ့တစ်ဘက်ကို ထိခိုက်လာတယ်။ တစ်ခုခုအရေးခင်းဖြစ်လို့ ပညာရေးဝန်ထမ်းများ ဆန္ဒပြပြီဆိုရင် ကျောင်းသားတွေကို ကျောင်းလက်ခံတာ၊ စာသင်ခန်းအတွက် ပြင်ဆင်တာကအစ လုပ်ငန်းတွေ ရပ်ဆိုင်းသွားတာပဲ။ ဆရာတွေက ဆန္ဒပြတယ်ဆိုရင် စာသင်ခန်းက ဟာလာဟင်းလင်းဖြစ်သွားပြီး ကျောင်းသားတွေအတန်းမရှိဘဲ သင်ကြားရေးတွေ ခဏရပ်ဆိုင်းသွားတာပဲ။ ဆန္ဒပြတာကို အကြောင်းပြပြီး စာကြည့်တိုက်တွေပါ ပိတ်ထားတဲ့နေ့တွေဆိုရင် ကျောင်းသားတွေ ကျောင်းဝင်းထဲ ဟိုတစ်စု ဒီတစ်စုနဲ့ ထိုင်နေရတာတွေ တွေ့ရလိမ့်မယ်။ ဒါမှမဟုတ် ကန်တင်းမှာ အချိန်အကြာကြီးထိုင်နေတာလည်း ရှိမယ်။ ကျောင်းသားတွေဆန္ဒပြရင်လည်း တက္ကသိုလ်က ရုံးခန်းနဲ့ စာသင်ခန်းပါ ရပ်ဆိုင်းထားရပါတယ်။ မြင်ဖူးသမျှထဲမှာတော့ ပညာရေးဝန်ထမ်းများနှင့်ဆရာများဆန္ဒပြရင် လစာငွေနည်းပါးတာ၊ အခွန်တွေများပြားတာ၊ ဝန်းထမ်းတစ်ဦးဦးက အနှိပ်စက်ခံရတာနှင့် နားချိန်လိုအပ်တာတွေ ပြလေ့ရှိပြီး ကျောင်းသားတွေဆန္ဒပြရင်တော့ ကျောင်းသားတစ်ယောက်ယောက်ကို လုံခြုံရေးက အတင်းအကြပ်ဖမ်းစီးတာ၊ ရိုက်နှက်တာ၊ ကျန်းမာရေးကိစ္စတစ်ခုခုဖြစ်ရင် အရေးပေါ်ကားတွေအချိန်မီရောက်မလာဘဲ ကျောင်းသားက သေဆုံးသွားတာစတဲ့ ကိစ္စတွေများပါတယ်။

တက္ကသိုလ်ထဲမှာ အရေးခင်းတစ်ခုခုဖြစ်ရင် သို့မဟုတ် ဆန္ဒပြပွဲတစ်ခုခုဖြစ်ရင်တော့ ရုံးလုပ်ငန်းနဲ့ သင်ကြားရေးကဏ္ဍမှာ ခဏရပ်ဆိုင်းထားလေ့ရှိတယ်။ ဆန္ဒပြပွဲ အကြီးအသေးမှာမူတည်ပြီး ရပ်ဆိုင်းပါတယ်။ ဥပမာ- သက်ဆိုင်ရာ ဌာနတစ်ခုခုမှာဘဲ ရပ်ဆိုင်းတာတို့၊ တက္ကသိုလ်တစ်ခုလုံး ရပ်ဆိုင်းတာတို့စသည်ပေါ့။

 

ခေတ်ပေါ်ပညာရေးနှင့် ငွေကြေးအခက်အခဲများ

မာစတာက ဘယ်လောက်ကုန်မယ်၊ ဘီအေ၊ ဘီအက်စ်စီဆိုရင်ဘယ်ရောက်ကျမယ်၊ ပီအတ်ဂျ်ဒီဆိုရင်တော့ ဘယ်လောက်ရှိမှရမယ်၊ ဒါက ခေတ်ပေါ်ပညာရေးလမ်းကြောင်းထဲက တွက်ချက်ရတဲ့ ကုန်စျေးနှုန်းတွေဘဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အဒီလောက်လိုအပ်တဲ့ အထောက်အပံ့တွေရမှဘဲ ကျောင်းတက်နိုင်ကြတာပါ။ ဆိုတော့ ကိုယ်တိုင်ငွေစိုက်ထုပ်နိုင်ရင် ကိုယ်ပိုင်ငွေနဲ့ကျောင်းတက်၊ မတတ်နိုင်ရင် ထောက်ပံ့တဲ့သူရှိရင် ထောက်ပံ့ငွေနဲ့ တက်။ ထောက်ပံ့တဲ့သူမရှိရင် စကော်လားရှစ်ပ် ရအောင်လျှော်၊ စကော်လားရှစ်ပ်ရဖို့ လိုအပ်တဲ့ စကေးလ်တွေ ဖြည့်။ တက်မယ့်တက္ကသိုလ်က တောင်းဆိုထားတဲ့အရာတွေ အောင်လက်မှတ်တွေရအောင် သင်တန်းတွေတက်။ တစ်ချို့ကျတော့ ချောချောချူချူနဲ့ တက္ကသိုလ်‌ရောက်သွားကြပြီး တစ်ချို့ကျတော့ ခြေကုန်လက်ပန်းကျပြီးမှ တက္ကသိုလ်ရောက်သွားကြတယ်။ တစ်ချို့ကျတော့ ကြိုးမကလို့ ပလက်စတစ်တွေပါ စားတာတောင် ရောက်မလာနိုင်တဲ့သူတွေလည်းရှိတယ်။ အဲဒီကြားထဲ ကိုယ့်ဟာကိုယ် ကံမကောင်းလို့ မရောက်တာပါလို့ ဖြေတွေးပြီးနေနေတာတောင် ဘေးက အလိုက်မသိ အသုံးမကျလို့ မရောက်တာလို့ လာပြောတဲ့သူက ရှိသေးတာ။

ငွေကြေးက ကျောင်းသားတွေတင်မကဘူး၊ တက္ကသိုလ်တွေကိုယ်တိုင်မှာလည်း ရုန်းကန်နေရပါတယ်။ တက္ကသိုလ်ကို အဆက်မပျက် လည်ပတ်နိုင်ဖို့ နောက်ခံအထောက်အပံ့အများကြီး အကြီးကြီးတွေ လိုအပ်ပါတယ်။ တစ်ခါတစ်လေ စဉ်းစားမိတယ်။ တက္ကသိုလ်နဲ့ ကျောင်းသားတွေကြားမှာ ပရောဖက်ရှင်နယ်ဆန်နေရတဲ့ ပရောဂျက်တစ်ခုကို ရန်းနေရသလိုဘဲ။ တက္ကသိုလ်မှာ အရေအသွေးရှိကြောင်း ကျမ်းစာကောင်းကောင်းရေးနိုင်တဲ့ကျောင်းသားတွေကို မွေးထုတ်ရပါတယ်။ တစ်ဘက်မှာလည်း တက္ကသိုလ်အရှိုန်အဝါကြီးတဲ့အကြောင်းကို ပြဖို့အတွက် နာမည်ရတဲ့ဆရာတွေကိုလည်း ခေါ်ရပါတယ်။ ကျောင်းသားတွေ အရေအတွက်များအောင်လည်း ကျိုးစားရပါတယ်။ အခုခေတ်မှာ စီးပွားရေးဆန်ဆန် ကမ်ပိန်းတွေလုပ်နေတာတွေ တွေ့ရမှာပါ။ စကော်လားရှစ်ပ် ထောက်ပံ့ပေးနိုင်တဲ့သူတွေကိုလည်း ရှာနေရပါတယ်။ ကြုံဖူးတဲ့ တက္ကသိုလ်တစ်ခုဆိုရင် မဟာယာနအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့က ထောက်ပံ့ထားတော့ ကျမ်းစာရေးဖို့ အဆိုပြုလွှာသွားတင်တော့ မဟာယာနကျမ်းစာနဲ့ဆိုင်တဲ့ Chapter တစ်ခုလောက်တော့ ရေးရမယ်လို့ ဟိုက ဆရာကိုယ်တိုင်က ပြောပါတယ်။ အဲဒါနဲ့ ကျမ်းစာနဲ့မဆိုင်တဲ့အကြောင်းကို အကြာကြီး စကားတွေများခဲ့ရသေး တယ်။ အထောက်အပံ့က စီးပွားရေးမေဂျာတွေတင်ဘယ်ကမလဲ ဘာသာရေးမေဂျာတွေမှာပါ စကားပြောတယ်။ တကယ်တော့ တက္ကသိုလ်ဘက်က အဘက်ဘက်ကြည့်ရတာ၊ ကျောင်းသားမျက်နှာ၊ ပညာရှင်မျက်နှာ၊ စီးပွားရေးသမားမျက်နှာ။ အဲဒီပြောမှာမူတည်ပြီး ထွက်လာတဲ့ကျမ်းတွေကလည်း ကွာတာပေါ့။ တက္ကသိုလ်ကအားကိုးရတဲ့ကျမ်းစာ၊ မဖြစ်မနေအောင်ပေးရတဲ့ ကျမ်းစာ။ အဲဒါကြောင့်ဘဲ ထင်ပါတယ်၊ တက္ကသိုလ်က ကျမ်းစာတွေထက် အထင်ကရ သြဇာရှိတဲ့ ပညာရေးဂျာနယ်က ဆောင်းပါးတွေကို ပိုဖတ်လာကြတာ။

တက္ကသိုလ်ဆိုတဲ့နေရာကိုရောက်ဖို့ ငွေကြေးက အဓိကစကားပြောနေရတယ်။ ငွေလမ်းခင်းပြီးလာရတယ် ဆိုပါဆို့။ စကားလုံးသုံးတာ အဖျက်သဘောဆန်လွန်းတယ်နော်။ တကယ်လည်း ဟုတ်တယ်။ ခေတ်ပေါ်ပစ္စည်းတွေကိုပါ အသုံးပြုနေရတဲ့ ယခုလိုခေတ်မျိုးဆိုရင် ပိုဆိုးတာပေါ့။ သို့သော် ခေတ်ရေစီးကြောင်းကို ဘယ်လိုတွန်းလန်မလဲ။

 

ကျမ်းစာအတွက် လိုအပ်ချက်။

ဘယ်အတန်းမှာ ငွေကြေးဘယ်လောက်လိုတယ်ဆိုတာကို မပြောချင်ပေမယ့် တက္ကသိုလ်ရောက်ပြီးမှ မထင်မှတ်ဘဲ ထပ်ကုန်ကြမယ့်အရာတွေရှိသေးတယ်ဆိုတာကိုလည်း ပြောချင်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ကျမ်းစာရေးတော့မယ်ဆိုရင်ပေါ့။ ကျမ်းစာကို ကိုယ်မရေးနိုင်လို့ သူများကို ရေးခိုင်းတာ တစ်မျိုး။ အဲဒါကို မဆိုလိုပါ။ ကိုယ်တိုင်ရေးမယ့်ကျမ်းစာထဲက ထပ်လိုအပ်တဲ့ Research Methodology အကူတွေကို ပြောချင်ပါတယ်။ ကျမ်းစာအတွက် အသုံးပြုမယ့် နည်းလမ်းတွေကွဲရင်ကွဲသလို ကျမ်းစာရေးသားပုံတွေက မတူညီကြပါဘူး။ အခုခေတ်နောက်ပိုင်းမှာ သုတေသနဧရိယာတွေများပြားလာတာနဲ့အမျှ သုတေသနပြုပုံ နည်းလမ်းတွေကိုလည်း ကျယ်ပြန့်လာပါတယ်။ ကျောင်းမှာပေးတဲ့ သုတေသနသင်တန်းတွေကလည်း ကျောင်းသားတွေအားလုံးအတွက် မကာမိတော့ပါဘူး။ ကျောင်းကပေးတဲ့သင်တန်းအများစုက မသိမဖြစ် သိထားရမယ့် အခြေခံသဘောတရားတွေဘဲ ပေးကြတာများတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ တစ်နှစ်ပြီးတစ်နှစ် ‌ကျောင်းသားအသစ်တွေထပ်ရောက်လာတာမို့လို့၊ ပေးနေတဲ့ပုံစံအတိုင်းပေးကြတာများတယ်။ တစ်ချို့ကျောင်းသားတွေဆို နှစ်နှစ်သုံးနှစ်လောက်လိုက်တက်တော့ အဲဒီဆရာပေးတဲ့ ပါဝါပွိုင့်ဆလိုက် တွေကအစ ရပြီးသား အဟောင်းကြီးကို နှစ်ခါသုံးခါ ပြန်ယူနေရတယ်။ ကျောင်းကပေးတဲ့ Research Methodology ပို့ချချက်တွေထဲမှာ ကိုယ့်ကျမ်းစာအတွက်လုံလောက်တယ်ဆိုရင် ကိစ္စမရှိပေမယ့် မလုံလောက်ရင် ကျောင်းသားတွေကိုယ်တိုင် ထပ်လေ့လာရတယ်။ အချိန်လည်း ထပ်ပေးရတယ်။

Research Methodology တွေပေးတဲ့နေရာမှာ သူ့ ဌာန နဲ့ သူ့မေဂျာနဲ့ အသင့်တော်ဆုံးဖြစ်တဲ့ သင်ခန်းစာ တွေ၊ ပိုချချက်တွေကိုဘဲ ပေးလေ့ရှိပါတယ်။ သူတို့ဌာနအတွက် လုပ်နေကြဖြစ်တဲ့ သုတေသနပုံစံအတိုင်း သင်ကြားပေးကြတာများပါတယ်။ အချိန်ထပ်မကုန်ချင်ရင် အဲဒီဌာနက လမ်းကြောင်းအတိုင်းသွားလိုက် မေးမြန်းရတာလည်းလွယ်တယ်။ လမ်းကြောင်းတွေကလည်း ရိုးရှင်းတယ်။ ကျမ်းလည်း မြန်မြန်ပြီးမယ်။ Research Methodology အတွက် အချိန်လည်း ထပ်မကုန်တော့ဘူး၊ ငွေလည်း ထပ်မကုန်တော့ဘူး။ ဥပမာ- ဗုဒ္ဓဘာသာဌာနက လုပ်နေတဲ့အများစု သုတေသနက ကျမ်းစာတွေကို စိစစ်တာ၊ ဘာသာပြန်တာ၊ အခြားဘာသာရဲ့အယူအဆတွေနဲ့ နှိုင်းယှဉ်လေ့လာတာ၊ ခေတ်ပေါ်လူမှုရေးအတွေးအခေါ်တွေနဲ့ နှိုင်းယှဉ်လေ့လာတာ၊ ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုနဲ့ လူမှုရေးအကြောင်းကို စိစစ်တာ၊ တရားထိုင်ခြင်းအကြောင်းနဲ့ ဘာသာ‌ရေးအယူအဆကို ချပြတာ စတာတွေလုပ်တယ်ပေါ့။ ဒါကို အများစုက စာကြည့်တိုက်ထဲထိုင်ပြီး ရေးရတဲ့ကျမ်းလို့ခေါ်ကြတယ်။

 

သို့သော် ဒီနောက်ပိုင်းမှာက ကွင်းဆင်းတဲ့အလုပ်ကိုလည်း အများအပြားလုပ်လာကြတယ်။ ဥပမာ- ဗုဒ္ဓဘာသာပညာရေးအကြောင်း၊ စိတ်ပညာအကြောင်းနဲ့ အခြားသဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ဆက်စပ်တဲ့ ကျမ်းတွေမှာ အင်တာဗျူးတို့ ဆာဘေးတို့ ပါလာကြတယ်။ ဗုဒ္ဓဘာသာဌာနတွေအများစုက ဆာဘေးနဲ့ အရေအတွက်ဦးစားပေး နည်းလမ်းများကို သိပ်မသုံးဖြစ်တဲ့အတွက် ကျောင်းကပေးတဲ့ Research Methodology ပို့ချချက်ထဲမှာ မပါတာများတယ်။ အဲလိုကျောင်းက ဦးစားပေးသင်ကြားမထားတဲ့ဧရိယာတွေမှာ ကျမ်းရေးဖို့ စကုတ် ယူထားတဲ့ ကျောင်းသားတွေမရှိဘူးလား၊ ရှိတယ်။ အဲဒီအတွက် ကျောင်းသားက ကိုယ့်ဟာကိုယ်ရှုန်းရတယ်။ ဥပမာ တစ်ခုပြောရရင် စာရေးသူ ကျမ်းတစ်ခုမှာ အင်တာဗျူးကို မှီနေတဲ့ကျမ်းတစ်ခုရေးခဲ့ဖူးတယ်။ ကျမ်းနာမည်က သက်တော်ကြီ မြန်မာရဟန်းတော်များအကြားတွင် အထီးကျန်ခြင်းကို ရှာဖွေလေ့လာခြင်း။ အဲဒီကျမ်းအတွက် သက်တော်ကြီးမြန်မာရဟန်းတော်များကို အင်တာဗျူးရတယ်။ အဲဒီအင်တာဗျူးကနေ ကျမ်းစာကို အဖြေထုတ်ရမှာ။ ကျမ်းစာက အရေအသွေးစစ် ကျမ်းစာ။ အဲဒီကျမ်းစာအတွက် Research Methodology အမျိုးအစားထဲက စာရေးသူမသိသေးတဲ့ Qualitative Coding ကို လေ့လာရမယ်။ အဲဒီအကြောင်းကို ကျောင်းကပေးတဲ့ Research Methodology ပို့ချချက်ထဲမှာလည်းမပါဘူး။ ဖြစ်ချင်တော့ အဲဒီနည်းလမ်းကို စူပါဗိုက်ဆာကအစ မသိဘူး။ အနီးနေ အတန်းဖော်နဲ့ သီတင်းသုံးဖော်တွေလည်း မသိဘူးလို့ဘဲ ပြောကြတယ်။ ဆိုတော့ စာ‌ရေးသူကိုယ်တိုင်ဘဲ လိုင်းပေါ်တက်လိုက် ဟိုအဝေးရောက်နေတဲ့သူကို မေးလိုက်လုပ်ပြီး သီးသန့်အချိန်ယူပြီးထပ်လေ့လာရတယ်။

 

နောက်တစ်ခုက ကိုယ်ရွေးတဲ့ စူပါဗိုက်ဆာရဲ့ field သိဖို့လိုတယ်။ အဲဒါကလည်း ပြောတာလွယ်သလောက် လက်တွေ့မှာ မလွယ်ဘူး။ ကျောင်းကပေးတဲ့စူပါဗိုက်ဆာစာရင်း‌တွေထဲက ကိုယ့်ကျမ်းစာဧရိယာနဲ့ အဆင်ပြေတယ်ဆိုရင် ကိစ္စမရှိဘူး။ ကျောင်းထဲမရရင် ဘာလုပ်ရမလဲဆိုတော့ အပြင်က ခေါ်ချင်ခေါ်။ အပြင်ကခေါ်ရင် ကျောင်းကလက်ခံလေ့ရှိပေမယ့် ကျောင်းကလခမပေးနိုင်တာလည်းရှိတယ်။ အဲဒီလိုဆိုရင် ပိုက်ဆံကစကားပြောပြန်တယ်။ ကျောင်းကပေးတဲ့ စူပါဗိုက်ဆာစာရင်းတွေထဲကဘဲ အဆင်ပြေမယ်ထင်တဲ့သူဘဲ ရွေးကြတာများတယ်။ စာရေးသူလည်းကြုံဖူးတယ်၊ ရေးထားတဲ့စာကို စိစစ်ဖို့ပေးလိုက်တော့ သူဧရိယာမဟုတ်တဲ့အတွက် Research Methodology နဲ့ Data တွေကို မစစ်ဘဲ Grammar တွေကိုဘဲ စစ်ပြီး ပြန်ပေးတာ ကြုံခဲ့ဖူးတယ်။ ကျမ်းစာကောင်းတစ်ခုလိုချင်ရင်တော့ အဲဒါကို သတိထားရပါလိမ့်မယ်။

ကိုယ့်ကျမ်းစာကို စိစစ်ပေးဖို့ သို့မဟုတ် လိုအပ်တဲ့ ကွင်းဆင်းစတဲ့အကူအညီတွေ ပေးဖို့ အပြင်ကလူခေါ်ရင် ဒေါ်လာဘယ်လောက် ဘာညာဆိုတာတွေလည်း ရှိတယ်။ ပိုက်ဆံယူထားတာဖြစ်တဲ့အတွက် သူတို့ကတော့ ပရောဖက်ရှင်နယ်ပီသအောင် လုပ်ပေးပါတယ်။ ကျမ်းပြီးတဲ့အထိ ကူညီတယ်။ တစ်ခုတော့ ရှိတယ်၊ သတိထားပေါ့၊ လိုအပ်တာတွေ အကုန်လုပ်ပေးနေရင် ကိုယ်ကျမ်းကကိုယ်ရေးတာမဟုတ်ဘဲ သူများကို ပိုက်ဆံပေးပြီး ရေးခိုင်းသလို ဖြစ်သွားတတ်တယ်။ ဘွဲ့ရပြီး ဘာမှမလုပ်တတ် ဖြစ်သွားမယ်နော်။ အထူးသဖြင့် အရေအတွက်ဦးစားပေးတဲ့ကျမ်းစာဆိုရင် ကွင်းဆင်းပြီးကုန်ကျမယ့် စားရိတ်နဲ့ ဧည့်ခံကျွေးမွေးရမယ့် စားရိတ်ပါ ကုန်ကျနိုင်မယ်ထင်တယ်။ သုတေသနကျောင်းသားအချင်းချင်း အရေအတွက်ဦးစားပေး နဲ့ အရည်အသွေးဦးစားပေးသမားတွေ အင်တာဗျူးမှာ စကားများကြတာကိုလည်း တွေ့ဖူးတယ်။ အချိန်မကုန်သင့်တာ မကုန်အောင် လူမရွေးခင် အရင်လေ့လာထားတာပိုကောင်းတယ်။

 

စာလည်းရှည်ပြီ။ ပိုက်ဆံအကြောင်းပြောနေတဲ့အတွက် လက်တွေလည်း နည်းနည်းခါးလာပြီ။ အဆုံးထိ ဖတ်ပေးတဲ့အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ မနေ့ညက ဒီပဲယင်းဘုန်းကြီး ဦးဉာဏိကနဲ့ဖုန်းပြောပြီး အတွေးရလို့ ဒီစာကို ရေးဖြစ်တာပဲ။ ဆရာတော်ဘုရား ကျန်းမာပါစေဘုရား။ မြန်မာပြီ အမြန်ငြိမ်းချမ်းပါစေ။

 

အရှင်နန္ဒိယ (ဖယ်ခုံ)

31.08.2024 6:50 PM

 

ခေတ်ကာလတောင်းဆိုမှု (သို့မဟုတ်) ဘုန်းကြီးကျောင်းကကျန်းမာရေးနဲ့ပညာရေး

Unicode

ခေတ်ကာလတောင်းဆိုမှု

(သို့မဟုတ်)

ဘုန်းကြီးကျောင်းကကျန်းမာရေးနဲ့ပညာရေး

လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ဆယ်ရာစုနဲ့ ယခုနှစ်ဆယ့်တစ်ရာစုကြားမှာ သက်တမ်းအားဖြင့် ဆယ်နှစ်ကျော်ကျော်၊ အနှစ်နှစ်ဆယ်သာသာ ရှိသေးတယ်ဆိုပေမယ့် မတူတော့သည့် ခေတ်ကာလအပြောင်းအလဲတွေ ကြောင့် တာဝန်ယူမှု တာဝန်ခံမှု အယူအဆတွေလည်း ပြောင်းလဲလာတယ်လို့ ပြောရပါလိမ့်မယ်။ စာရေးသူကိုယ်တိုင်က အသက်သုံးဆယ်ကျော်မို့ နှစ်ဆယ်ရာစုကိုလည်း ဆယ်နှစ်ကျော်ကျော် မှီခဲ့ပါတယ်။ မိဘနဲ့ သားသမီး၊ ဆရာနဲ့ တပည့်တို့ကအစ မိတ်ဆွေနှစ်ဦးနှစ်ဘက်ကြားက ယဉ်ကျေးမှုတွေလည်း ပြောင်းလဲလာတယ်လို့ ယူဆပါတယ်။ ရဟန်းသံဃာတွေကြားမှာလည်း တချို့သော အပြောင်းအလဲတွေရှိတယ်။ အဲဒီထဲက စာသင်တိုက်တို့ ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်စတဲ့ ပညာရေးကျောင်းများနဲ့ တရားခန်းစတဲ့ တရားရိပ်သာတွေမှာလည်း ပတ်ဝန်းကျင်ရဲ့ အပြောင်းအလဲတွေကြောင့် တာဝန်ယူမှု တာဝန်ခံမှုအပိုင်းမှာ ပိုပြီးလုပ်ပေးရ၊ အလေးထားရမည့် အခန်းကဏ္ဍတွေရှိလာပါတယ်။ ဝန်ဆောင်မှုလို့ ဆိုချင်ဆိုပေါ့။ အဲဒါတွေက ဘာတွေလဲ။

ခေတ်ကာလအခြေအနေ

ကလေးတိုင်းမှာ ပညာသင်ခွင့်ရှိတယ်၊ နိုင်ငံသားတိုင်းပညာရေးအခမဲ့သင်ကြားခွင့်ရှိရမယ် ဆိုတဲ့ အယူအဆကို တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကျင့်သုံးလာတဲ့စနစ်တစ်ခု။ နောက် ကလေးတိုင်းမဖြစ်မနေ ပညာသင်ဖို့ အားပေးလာကြတဲ့ခေတ် ဖြစ်လာတယ်။ ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံတွေတင်မကဘူး၊ ဖွံ့ဖြိုးဆဲ နိုင်ငံတွေမှာလည်း ကလေးတိုင်းပညာသင်ကြားနိုင်ဖို့ အားပေးလာပြီ။ ဒါတွေလည်း ပြောင်းလဲလာတဲ့ ယဉ်ကျေးမှုတစ်ခုဘဲ။ ခေတ်အလိုက် ပတ်ဝန်းကျင်တွေက ပြောင်းလဲလာလေလေ၊ လူတွေရဲ့ တန်ဖိုးထားမှုနဲ့ အလေးပေးမှု၊ ဦးစားပေးမှုတွေကလည်း ပြောင်းလဲလာတာပဲ။ ဒါက ဖြစ်ရိုးဖြစ်စဉ် လူမှုအသွင်ပြောင်းခြင်း (Social transformation) တစ်ခုဘဲလို့ ထင်ပါတယ်။ ဒီလူမှုအသွင်ပြောင်းမှုအောက်မှာ အထိုက်အလျောက် စီးမျှောသွားနိုင်တာကိုဘဲ ခေတ်မီတယ် လို့ခေါ်ကြပြီး အသွင်ပြောင်းသွားသည့် ခေတ်ကာလနောက်ကို မလိုက်နိုင်ခြင်းကိုဘဲ ခေတ်နောက်ကျတယ် လို့ ဆိုကြခြင်းဘဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီခေတ်ကာလ လူမှုအသွင်ပြောင်းလဲမှုနောက်မှာ ရဟန်းသံဃာတွေလည်း အလိုက်သင့် စီးမျှောသွား ရမယ့် အရာတွေရှိပါတယ်။ နေရာတိုင်းမှာ အရင်ကခေတ်ကာလနဲ့ နှိုင်းယှဉ်နေလို့ မရပါဘူး။ အရင် ကိုလိုနီခေတ်မတိုင်ခင်ကလို လူတိုင်းကိုဘုန်းကြီးထဲသွားပြီး ပညာသင်ခိုင်းလို့ မရပါဘူး။ လူတိုင်းလည်း မသင်ချင်ပါဘူး။ သူတို့လိုချင်တဲ့ ပညာတွေအကုန်လုံး ဘုန်းကြီးကျောင်းကလည်း မပေးနိုင်ပါဘူး။ အခုခေတ်မှာ ဘာသာရပ်တွေများသလို သင်ယူရမည့် နေရာတွေလည်း ပေါလာပါတယ်။ အရင်ခေတ်လို ဘုန်းကြီးကျောင်းသွားမှ ပညာသင်ရမည့် ခေတ်လည်း မဟုတ်တော့ပါဘူး။ ဒါကဘာကိုဆိုလိုချင်လည်း ဆိုတော့ ပညာသင်ကြားမှုနဲ့ ပတ်သတ်ပြီးတော့ ကျောင်းသားတွေ ကိုယ်တိုင် ရွေးချယ်ပိုင်ခွင့်ရှိတဲ့ ခေတ်ကာလတစ်ခု ရောက်နေပြီ ဆိုတာပဲ။ ဒါပဲသင်၊ ဒါမသင်နဲ့၊ ဒါပဲလုပ်၊ ဒါမလုပ်နဲ့ လို့ပြောလို့ရတဲ့ခေတ် မဟုတ်တော့ဘူး ဆိုတာကို နားလည်ရပါမယ်။ ဒါကို အရင်တုန်းကဆိုရင် ဆရာတစ်ခွန်းပြောရင် ဘုန်းကြီးတစ်ခွန်းမိန့်ရင် အားလုံးငြိမ်တယ်ဆိုပြီး အရင်ကလူတွေ ပိုပြီးလိမ္မာတယ်ဆိုတဲ့ အယူအဆမျိုးပြောရင်တော့ ခေတ်အပြောင်းအလဲကို နားမလည်ခြင်းဘဲ ဖြစ်လိမ့်မယ်။
စာသင်သားများအတွက်လိုအပ်ချက်

နောက်တစ်ခုက ကျောင်းသားတွေအတွက် ပညာရေးနဲ့ကျန်းမာရေး။ ကျောင်းသားတွေကို ပညာသင်ပေးရုံတင်မကဘူး၊ ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုပါ ပေးသင့်နေပြီဆိုတဲ့ ခေတ်ကာလထဲမှာ ရောက်နေပါပြီ။ ရဟန်းသံဃာလောကမှာဆိုရင် ပိုလို့တောင်အရေးကြီးလာသေးတယ်။ ရဟန်းသံဃာတော်တွေဆိုတာက လူတွေလိုအိမ်ကနေကျောင်းသွားတက်၊ အတန်းသွားတက်တာမျိုး မဟုတ်ပါဘူး။ ကျောင်းအိပ်၊ ကျောင်းစား၊ တစ်နေရာတည်း၊ တစ်ကျောင်းတည်းမှာနေပြီး ဆိုးအတူ၊ ကောင်းအတူ အေးအတူပူအမျှ နေကြရတဲ့ဘုရားသားတော်တွေပါ။ ဒီလိုအေးအတူပူအမျှ နေခဲ့ကြပေ မယ့် ပညာရေးဘဲတာဝန်ယူပြီး ကျန်းမာရေးအတွက် တာဝန်မယူပေမဲ့လည်း နှစ်ဆယ်ရာစုနှစ်အတွင်း မှာတော့ အဆင်ပြေတယ်။ သို့သော် နှစ်ဆယ့်တစ်ရာစုမှာတော့ ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုမပေးရင်တော့ အားနည်းချက်တစ်ခုဖြစ်လာတော့မှာပါ။ နိုင်ငံရေးအခြေအနေ၊ ပြည်သူလူထုတွေရဲ့ စီးပွားရေးအကြပ် အတည်း၊ ပညာသင်ယူရာနေရာရှားပါးမှုတွေရှိနေတာကြောင့် ပညာသင်ပေးတာတစ်ခုနဲ့တင် ကျေးဇူး ကြီးမားလှပါပြီ။ အဘက်ဘက်ကတိုးတက်လာတဲ့ နှစ်ဆယ့်တစ်ရာစုမှာတော့ လူတိုင်းအတွက် အခြေခံကျတဲ့ လိုအပ်ချက်တစ်ခု ဖြစ်နေတာကြောင့် ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှု ပေးရတော့မယ် ဖြစ်ပါတယ်။

လက်ရှိခေတ်နဲ့ လက်ရှိအခြေအနေ

စာရေးသူတို့ ငယ်စဉ်ကာလ မူလ၊ ငယ်၊ လတ်၊ ကြီး စာသင်ချိန်ကာလက နှစ်ဆယ့်တစ်ရာစုရဲ့ ပထမဆယ်စုနှစ်တစ်ခုတိုင်အထိ ည တစ်ဆယ့်တစ်နာရီအထိ စာအံကျောင်းတက်နေရပြီး မနက်ဆိုရင် တစ်ခါတစ်လေ လေးနာရီ၊ တစ်ခါတစ်လေ သုံးနာရီထပြီး ပင့်ထားတဲ့ ဘုံဆွမ်းလောင်းအသင်းဆီကြွဖို့ ပြင်ဆင်နေရတာတွေကို ပြန်စဉ်းစားရင် ကလေးတစ်ဦးအတွက် အိပ်ချိန်မလုံလောက်တာ၊ ပင်ပန်းလွန်းတာတွေကြောင့် စာအံကျောင်းမှာအိပ်ငိုက်တာ၊ ကျက်မှတ်ထားသည့်စာပေတွေလည်း မေ့လွယ်တာ၊ အချင်းချင်းဆက်ဆံရေးတွေမှာလည်း တစ်ဘက်နဲ့တစ်ဘက်နားမလည်နိုင်လို့ ပြဿနာဖြစ်တာတွေ ခဏခဏကြုံရတယ်။ ကျောင်းသားဗဟိုရ်ပြုပညာရေးစနစ်ဘက်ကို ဦးတည်လာတဲ့ အခုနောက်ပိုင်းခေတ်တွေမှာဆိုရင် ကျောင်းသားတွေဘက်ကို ညှင်းဆဲရာကျလွန်းပြီး ပညာရေးမျက်စိနဲ့ကြည့်ရင် ကျောင်းသားတွေဘက်ကို ဆရာတွေက အထက်စီးလွန်းရာကျလွန်းလို့ ပြောင်းလဲသင့်တဲ့ယဉ်ကျေးမှုတစ်ခု ဖြစ်လာပါပြီ။ နေ့ရောညပါ တစ်စာစာ၊ အံရှာလေတဲ့ မောင်ပဉ္ဇင်း ဆိုပြီးတော့ ဂုဏ်ယူနေရတဲ့ ခေတ်မဟုတ်တော့ဘဲ ကျောင်းသားတွေအတွက် အနားယူချိန်၊ သီးသန့်စာဖတ်ချိန် စာတာတွေလည်း စဉ်းစားပေးရမယ့်ကာလ။ ဒါကိုလုပ်၊ ဒါကိုမလုပ်နဲ့လို့ အမိန့်ပေးရမယ့်ခေတ်မဟုတ်ဘဲ သူတို့ဘာတွေစိတ်ဝင်စားလဲ၊ သူတို့ကဘာအားသာချက်၊ အားနည်းချက်တွေရှိတာလဲ၊ သူတို့အတွက်သင့်တော်မည့် သင်ကြားချက်ကို ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ ဆိုပြီး လေ့လာရမယ့်ခေတ်ဘဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ပြဌာန်းစာတွေတင်မကဘဲ ပြင်ပစာတွေဖတ်တာကိုပါ အားပေးရပါတယ်။ အဲဒါမှ သူတို့ဘာစိတ်ဝင်စားတယ်၊ ဘာဝါသနာပါတယ်၊ ဘာလုပ်ရင်အောင်မြင်မယ်၊ အဲဒီအတွက် ဆရာတွေဘက်က ဘယ်လိုပံ့ပိုးသင့်တယ်ဆိုတာကို နားလည်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ သင်ကြားရေးနည်းစနစ်ကို အဓိကဆိုလိုတာ မဟုတ်ပါ၊ ပညာရေးမှာ ကိုယ်ဖြစ်ချင်တာထက် ကျောင်းသားလိုအပ်ချက်ကို ဖြည့်ဆည်းပေးရမယ့် အယူအဆကို လက်ခံစေလိုခြင်းပင် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကလည်း ခေတ်ရဲ့တောင်းဆိုမှုထဲက တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

သင်္ခန်းစာအနေနဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန်လေးတစ်ခုကို ပြောပြချင်ပါတယ်။ စာရေးသူ နေခဲ့ဖူးသည့် စာသင်တိုက် တစ်ခုဆိုရင် ကျောင်းထိုင်ဘုန်းကြီးက သူဖြစ်ချင်တာတွေဘဲ လုပ်တာ၊ စာသင်သားတွေအတွက် လှည့်ကြည့်လေ့မရှိဘူး။ အခန့်မသင့်ရင် အပြောအဆိုကလည်း ကြမ်းလိုက်သေးတာ။ သူအော်လိုက်ရင် တစ်ကျောင်းလုံးကြားတယ်။ သူ့အသံကြားတာနဲ့ ကိုယ်တော်လေးတွေ ရှောင်ပုန်းကြတာများတယ်။ မတွေ့ချင်လို့၊ တွေ့ရင် ဘာတွေလုပ်မလဲ မသိလို့။ သူခိုင်းတဲ့ကိစ္စတစ်ခုခု မှားမှားယွင်းယွင်းမလုပ် လိုက်နဲ့၊ တစ်ခုခုမှားပြီဆိုတာနဲ့ သံဃာဆုံတဲ့အချိန် တစ်ကျောင်းလုံးကြားအောင် ပြောပြီ။ အသုံးကိုမကျဘူး ဆိုတဲ့စကားကလည်း အဆစ်ပါလိုက်သေးတာ။ စာမေးပွဲ အောင်ဖို့ဘဲ အဓိကဖြစ်ပြီး စာမေးပွဲအောင်ရင် ဟိုဟာပေးဒီဟာပေး၊ စာမေးပွဲမအောင်ရင် လှည့်ကို မကြည့်ဘူးဆိုတဲ့အထာမျိုး။ တပည့်ချင်းတူတာတောင် စာတော်တဲ့သူနဲ့ မတော်တဲ့သူအပေါ်မူတည်ပြီး ဆက်ဆံရေးကကွာတယ်။ ငါလောက်တောင် အသုံးမကျတဲ့ကောင်တွေဆိုတာမျိုး ပြောတာခဏခဏဘဲ။ သူကတော့ တကယ်တော်တာ၊ ခက်ခက်ခဲခဲစာမေးပွဲတွေလည်း အောင်တယ်။ စာမြင်တယ်။ စာနဲ့ပတ်သက်ရင် နှံ့စပ်တယ်။ အခြားကျောင်းမှာ မေးခွန်းမေးတာကအစ လေ့လာတယ်။ ကိုယ်တိုင်လည်း အပင်ပန်းခံပြီးလုပ်ပေးတယ်။ တတ်စေလိုတဲ့ စေတနာနဲ့ ပြောတာ ဖြစ်မှာပါ။ သို့သော် အပြောအဆိုကြမ်းတော့ ခါးသက်တယ်။ မေတ္တာမပြတတ်တော့ ပူလောင်တယ်။ အဲဒီကျောင်းမှာနေတုန်းက နွေးဆွေးမှု၊ ပျော်ရွှင်မှုတွေ မခံစားလိုက်ရဘူး။ သူလာတော့မယ်၊ ဘာတွေလာစစ်မလဲ၊ ဒဏ်ထမ်းခိုင်းလေမလား စိုးရိမ်နေရတာတွေများတယ်။ စာသင်သားတွေက ဆယ်ကျော်သက်တွေဆိုတော့ ဘယ်ရမလဲ။ သူတို့ကအဲလိုလုပ်လေ၊ ကလေးတွေကလည်း လစ်ရင်လစ်သလို လျိုဝှက်ချက်တွေ၊ ခိုးကြောင်ခိုးဝှက်အကျင့်တွေကို မသင်ဘဲ တတ်ခဲ့တာတွေ ရှိတယ်။ အဲဒါဘာကြောင့်လို့ထင်လဲ။ ပညာရေးကျောင်းမှာ ဆရာနဲ့တပည့်ကြား အပေးအယူတွေလွဲနေတာကတော့ တစ်ခုခုတော့ မှားတာဘဲ။ လွန်ခဲ့သည့် တစ်ဆယ့်လေးနှစ်တုန်းက အဲဒီကျောင်းမှာ သံဃာ တစ်ရာသုံးဆယ်ဝန်းကျင်ရှိတယ်။ လွန်ခဲ့သည့် ခုနှစ်နှစ်လောက်တုန်းက အဲဒီကျောင်းမှာအတူနေဖူးတဲ့ကိုယ်တော်တစ်ပါးနဲ့တွေ့တော့ သတင်းလေးမေးကြည့်တယ်။ ကိုရင်တွေမရှိတော့ဘူးတဲ့။ အကုန် ထွက်ကုန်ပြီတဲ့။ လွန်ခဲ့တဲ့ တစ်ဆယ့်တစ်နှစ်၊ တစ်ဆယ့်နှစ်နှစ်လောက်တုန်းက ရောက်ဖြစ်ခဲ့ပေမယ့် နောက်တော့ အနေဝေးတာနဲ့ မရောက်ဖြစ်တော့ဘူး၊ အဲကတည်းက သံဃာတွေ ရော့နေတာလို့ ကြားတယ်။ ဒီလိုကျောင်းတွေလည်း အများကြီးရှိမယ်ထင်တာပဲ။ အကြောင်းပြချက်တွေအမျိုးမျိုးပြောကြပေမယ့် အဒီထဲက ခေတ်နဲ့လျှော်ညီတဲ့ အမြင်တွေမရှိတာလည်း ပါမယ်လို့ ယူဆပါတယ်။

နောက်အဖြစ်အပျက်တစ်ခုက လွန်ခဲ့သည့် ခုနှစ်နှစ်၊ ရှစ်နှစ်က စာရေးသူဇာတိရွာက ကလေးမလေး ခြောက်တန်းကျောင်းသူ ငါးဦး သီလရှင်ဝတ်ပြီး မြို့ကြီးတစ်မြို့က ဆရာလေးတည်ထောင်ထားတဲ့ ဘကကျောင်းတစ်ကျောင်းမှာနေပြီး စာသင်တယ်။ ပထမနှစ်မှာ အဆင်ပြေလားမေးတော့ ပြေတယ်လို့ ဖြေပါတယ်။ ဒုတိယနှစ်၊ ခုနှစ်တန်းနှစ်မှာ ရွာသူဆရာလေးတစ်ယောက်က ဖျားနေတာ။ ကျောင်းက လည်း ပြုစုမပေးဘူး။ ဆရာလည်းခေါ်မပေး။ ဆေးရုံလည်းမပြ။ နောက်ဆုံးအစာစားလို့မရတဲ့အထိ ဖြစ်လာတယ်။ ကလေးကမိဘကိုဖုန်းဆက်မယ်ပြောတော့ ဆရာကြီးကလက်မခံဘူးလို့ ဆိုတယ်။ နောက်ဆုံးသေးမယ့်နေ့မှာ မိဘကိုကျောင်းဆရာကြီးက အကြောင်းကြားတယ်။ မိဘတွေနောက်တစ်နေ့ရောက်လာတယ်။ သို့သော် သူတို့မရောက်ခင်နေ့ကတည်းက ကလေးမဆုံးပြီးနေပြီ။ အဲဒီအကြောင်းကို ကျန်တဲ့ရွာသူတွေ ပြောပြမှ သိလိုက်ရတာ၊ ဆရာကြီးတွေကတော့ ဒီလိုဖြစ်မယ်တောင်မထင်ဘူးလို့ဘဲ ဖြေကြသတဲ့။ အဲဒီအသုဘပွဲပြီးတဲ့ မကြာဘူး၊ ကျန်တဲ့ကလေးတွေအားလုံး မိဘတွေအကုန်ပြန်ခေါ်ကြပြီး လူထွက်ခိုင်းလိုက်ကြတယ်။ အဲဒီနှစ်စာမေးပွဲ မဖြေတော့ဘဲ နားလိုက်တယ်။ ရက်လည်ဆွမ်းကို ရွာမြှပန်လုပ်တာ၊ မိဘတွေကို အဲဒီအကြောင်းကို ငိုသံကြီးနဲ့ စကားအပ်ကြောင်းထပ်နေအောင် ပြောတာ နားထောင်နေရင်းနဲ့ ဘာမှ မတတ်နိုင်ရှာဘူး။ ဒါက ဖြစ်ရပ်မှန်တစ်ခုကို ထုတ်ပြခြင်းသာ။ မည့်သူ့ကိုမှ အပြစ်ပြောလိုခြင်းမရှိပါ။ ဆိုလိုချင်တာက ကလေးတွေကို ခေါ်မွေးထားသည့် ပညာရေးကျောင်းတွေမှာ ပညာရေးတင်မကဘဲ၊ ကျန်းမာရေးအတွက်ပါ အလေးထား ဂရုစိုက်ပေးဖို့ လိုအပ်နေပြီ။

ဘယ်လိုပြင်ကြမလဲ

အထူးသဖြင့်ပရိယတ္တိစာသင်တိုက်က ပိုလိုအပ်မယ်လို့ယူဆပါတယ်။ မိမိအထင်ပြောရရင်တော့ လာဘသက္ကာရတွေကလည်း အရင်လိုမျိုး သိပ်မရှားတော့ဘူးလို့ ယူဆတယ်။ ကျောင်းတိုက်အနေနဲ့ ကျန်းမာရေးရန်ပုံငွေရှိထားဖို့လိုလိမ့်မယ်။ စာသင်သားတွေဆိုတာကလည်း လာဘ်လာဘရဖို့ အခွင့်အ လမ်းက နည်းပါတယ်။ မိမိကျန်းမာရေးကို ပြန်ပြီးတာဝန်ယူနိုင်လောက်အောင် ငွေမရှိတာများပါတယ်။ အဲဒါကို ကျောင်းတိုက်က တာဝန်ယူပေးနိုင်ရင် ကျောင်းသား(ကလေး)အခွင့်အရေး ရှုထောင့်ကကြည့် ကြည့်၊ သာသနာတော်အတွက်ဘဲ ကြည့်ကြည့် လိုအပ်နေတဲ့ ကွက်လပ်လေးတစ်ခုပါ။ သံဃာ့ဘဏ္ဍာ ငွေကို သံဃာတော်တွေအတွက်သုံးတာ သဘာဝလည်းကျပါတယ်။ အလွဲသုံးစားလုပ်တာလည်း မဟုတ်ပါဘူး။ နာမည်ကြီးတဲ့စာသင်တိုက်တွေဆိုရင် ပိုလုပ်နိုင်လိမ့်မယ်ထင်တယ်။ အလှူ့ရှင်တွေလည်း ရှိလာမှာပါ။ ကျောင်းဆေးခန်းမှာ ရှိတဲ့ နှာစည်း၊ ခေါင်းဆိုး၊ ခေါင်းကိုက်ပျောက်ဆေးလောက်နဲ့တော့ မလုံလောက်ပါဘူး။ ခေတ်ကာလအခြေအနေကလည်း ရောဂါတွေသိပ်များလာပြီ။ ရဟန်းတစ်ပါးရဲ့ ကျန်းမာရေးက ကျောင်းတိုက်အတွက်ကျန်းမာရေးလည်းဖြစ်သလို သာသနာတော်အတွက် ကျန်းမာရေးလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ရေရှည်သာသနာပြုနိုင်ဖို့အတွက် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုက မဖြစ်မနေထည့်သွင်းသင့်သည့် ကိစ္စတစ်ခုပါ။ “ငါတို့လည်း ဒီလိုဘဲနေလာပါဘဲ” ဆိုတဲ့စကားမျိုး မပြောသင့်တော့ပါ။ အရင်ကအခက်အခဲရှိလို့၊ မလိုအပ်သေးလို့ မလုပ်ဖြစ်ခဲ့ကြပေမယ့် အခုမှာတော့ လိုအပ်နေပြီ၊ လုပ်သင့်တယ်ဆိုတာကိုလည်း အားလုံးက လက်ခံနေပြီဖြစ်လို့ လုပ်ရမယ့်အချိန်ဘဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဘုရားရှင်သက်တော်ထင်ရှားရှိနေတဲ့အချိန်တုန်းက ရဟန်းတော်တွေရောဂါထူပြောလို့ သမားတော် ဇီဝကတောင် ရဟန်းဝတ်ပြီး ကုသခဲ့ရသေးတာပဲ။ ကိုရင်တွေ၊ ဦးဇင်းလေးတွေရောဂါပြင်းထန်နေလို့ ရွာပြန်ပို့တာတို့က အရင်ကလုပ်ခဲ့ကြပေမယ့် အခုအချိန်မှာတော့ မလုပ်သင့်တော့ပါ။ ရွာပြန်ပို့တော့ ရော ကောင်းလာမှာ မို့လို့လား၊ ပိုတောင်ဆိုးသွားနိုင်သေးတယ်။ ရွာကမိဘတွေက မတတ်နိုင်ရင် ဘယ်လိုလုပ်ပြီးကုမလဲ။ အကယ်၍ကျောင်းတိုက်က တာဝန်ယူလိုက်ရင် (ရံပုံငွေရှိထားရင်) ဂိလာန ရဟန်းတော်အတွက်လည်း အဆင်ပြေတယ်၊ သာသနာတော်အတွက်လည်း မဆုံးရှုံးရတော့ဘူး။ မတတ်နိုင်တဲ့မိဘတွေအတွက်လည်း တွေးပူစရာမလိုတော့ဘူး။ တာဝန်ပိုယူလိုက်လို့၊ ငွေပိုသုံးလိုက်လို့ ကျောင်းတိုက်အတွက်ထိခိုက်တယ်လို့ မမြင်နဲ့၊ ဂုဏ်တောင်တက်သွားသေးတယ်၊ ဒါက ဝမ်းသာရမည့် ကိစ္စ၊ စာသင်သားတွေယုံကြည်စိတ်ချမှုတွေတောင် ပိုရလာမယ်။ လာဘ်လာဘကတော့ ပြန်လာပါလိမ့်မယ်။

အခုခေတ်မှာ ရောဂါတွေစုံသလို၊ ဂိလာနရဟန်းတွေလည်း များစွာတွေ့ရပါတယ်။ “ဘယ်ကျောင်းက ဘယ်ကိုယ်တော်က ဘယ်လိုရောဂါဝေဒနာခံစားနေပါသဖြင့် မိဘမတတ်နိုင်လို့ ဆေးကုဖို့ အလှူငွေ လိုအပ်နေပါသည်၊ စေတနာရှိသလောက် လှူဒါန်းစေလိုပါသည်” စတဲ့ကြော်ကြာတွေဖတ်မိတိုင်း စိတ်မကောင်းဖြစ်မိသလို အကယ်၍ကျောင်းတိုက်က တာဝန်ယူပေးလိုက်ရင် ဆိုတဲ့ အတွေးတွေလည်း ရှိတာပေါ့။ အပြစ်ဆိုသည် မဟုတ်ပါ။ ကျောင်းကလည်း နှစ်ကျောင်းသုံးကျောင်း၊ ကျောင်းတိုက်က လည်း ခန့်ခန့်ငြားငြား၊ အဆောက်အဦးအကောင်းစားတွေဆောက်ပြီး ကျောင်းတိုက်တွင်း ရဟန်း တစ်ပါးရဲ့ ကျန်းမာရေးကိစ္စကို တာဝန်မယူပေးနိုင်တာကတော့ စဉ်းစားစရာတွေ ဖြစ်လာပါပြီ။ ဝိနည်း မဟာဝါမှာ ရဟန်းတွေမှာ ဆရာနဲ့တပည့်၊ သီတင်းသုံးဖော်အချင်းချင်း ဖေးမစောင့်ရှောက်ကြဖို့ ပညတ် ထားတာပဲ မဟုတ်လား။ ရဟန်းတော်တစ်ပါးရဲ့ တာဝန်ဝတ္တရားအနေနဲ့ရော၊ လူသားချင်းကိုယ်ချင်း စာတဲ့ စိတ်နဲ့ရော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုရဲ့ စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို သက်သေပြတဲ့အနေနဲ့ရော ကျန်းမာရေး အကူအညီပေးဖို့ ကိစ္စက မဖြစ်မနေပြုလုပ်ရတော့မယ့်အရာတစ်ခုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ကျန်းမာရေးအတွက် အလွယ်တကူထိခိုက်နိုင်တဲ့ခေတ်ထဲမှာ ကျန်းမာရေးတာဝန်မယူပေးနိုင်ရင် ယုံကြည်မှုတွေ ရသင့်သလောက်မရဘူး။ တပည့်အပေါ်ကြည့်ရှုစောင့်ရှောက်မှုမရှိဘူးလို့ ထင်စရာ ရှိတယ်။ စာသင်တိုက်ဆိုရင် စာသင်သားတွေနည်းလာမယ်။ ပညာရေးကို အခမဲ့ ဝန်ဆောင်မှုပေး နေတဲ့ခေတ်ထဲမှာ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ထပ်မပေးနိုင်ရင် ဒီကျောင်းမှာနေလို့ ပိုလုံခြုံတယ်၊ စိတ်ပိုချရတယ် ဆိုတဲ့ ခံစားချက်မျိုးမရှိဘူး။ ရဟန်းသံဃာတော်တွေ လိုအပ်နေတာက ဒီကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုတွေလည်း ပါတယ်။
အချုပ်အနေနဲ့ပြောချင်တာက ရဟန်းသံဃာတွေရဲ့သီတင်းသုံးရာနေရာဖြစ်တဲ့ စာသင်တိုက်စတဲ့ ပညာရေးကျောင်း၊ တရားရိပ်သာ၊ တောင်တန်းသာသနာပြု၊ ပရဟိတကျောင်း၊ သီးသန့်နေအပြင်ကျောင်းတွေအားလုံး ပညာရေးအပြင် ကျန်းမာရေးအတွက် ရန်ပုံငွေတွေလိုအပ်နေပြီ။ ကူးစက်ရောဂါတွေတားဆီးနိုင်ဖို့၊ ဖြစ်နေတဲ့ရောဂါတွေကို ကုပေးဖို့၊ မဖြစ်သေးတဲ့ရောဂါတွေကို ကာကွယ်ဖို့၊ ရဟန်းတော်တစ်ပါးချင်းစီရဲ့ ကျန်းကျန်းမာမာ အသက်ရှင်နိုင်ဖို့၊ သာသနာပြုနိုင်ဖို့ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုများ ပံ့ပိုးပေးနိင်ရန်အတွက် လိုအပ်နေပါကြောင်း သက်ဆိုင်ရာ ကဏ္ဍအသီးအသီးကတာဝန်ရှိသူများကို လျှောက်ထားရင်း
---------------------------------------------။ ။

အရှင်နန္ဒိယ (ဖယ်ခုံ)
21.03.2020 09:19:00 PM

ခတျေကာလတောငျးဆိုမှု

(သို့မဟုတျ)

ဘုနျးကွီးကြောငျးကကနျြးမာရေးနဲ့ပညာရေး

လှနျခဲ့သညျ့ နှဈဆယျရာစုနဲ့ ယခုနှဈဆယျ့တဈရာစုကွားမှာ သကျတမျးအားဖွငျ့ ဆယျနှဈကြျောကြျော၊ အနှဈနှဈဆယျသာသာ (ဆယျစုနှဈနှဈခုဘဲ) ရှိသေးတယျဆိုပမေယျ့ မတူတော့သညျ့ ခတျေကာလအပွောငျးအလဲတှေ ကွောငျ့ တာဝနျယူမှု တာဝနျခံမှု အယူအဆတှလေညျး ပွောငျးလဲလာတယျလို့ ပွောရပါလိမျ့မယျ။ စာရေးသူကိုယျတိုငျက အသကျသုံးဆယျကြျောမို့ နှဈဆယျရာစုကိုလညျး ဆယျနှဈကြျောကြျော မှီခဲ့ပါတယျ။ မိဘနဲ့ သားသမီး၊ ဆရာနဲ့ တပညျ့တို့ကအစ မိတျဆှနှေဈဦးနှဈဘကျကွားက ယဉျကြေးမှုတှလေညျး ပွောငျးလဲလာတယျလို့ ယူဆပါတယျ။ ရဟနျးသံဃာတှကွေားမှာလညျး တခြို့သော အပွောငျးအလဲတှရှေိတယျ။ အဲဒီထဲက စာသငျတိုကျတို့ ဗုဒ်ဓတက်ကသိုလျစတဲ့ ပညာရေးကြောငျးမြားနဲ့ တရားခနျးစတဲ့ တရားရိပျသာတှမှောလညျး ပတျဝနျးကငျြရဲ့ အပွောငျးအလဲတှကွေောငျ့ တာဝနျယူမှု တာဝနျခံမှုအပိုငျးမှာ ပိုပွီးလုပျပေးရ၊ အလေးထားရမညျ့ အခနျးကဏ်ဍတှရှေိလာပါတယျ။ ဝနျဆောငျမှုလို့ ဆိုခငျြဆိုပေါ့။ အဲဒါတှကေ ဘာတှလေဲ။

ခတျေကာလအခွအေနေ

ကလေးတိုငျးမှာ ပညာသငျခှငျ့ရှိတယျ၊ နိုငျငံသားတိုငျးပညာရေးအခမဲ့သငျကွားခှငျ့ရှိရမယျ ဆိုတဲ့ အယူအဆကို တဈကမ်ဘာလုံးဆိုငျရာ ကငျြ့သုံးလာတဲ့စနဈတဈခု။ နောကျ ကလေးတိုငျးမဖွဈမနေ ပညာသငျဖို့ အားပေးလာကွတဲ့ခတျေ ဖွဈလာတယျ။ ဖှံ့ဖွိုးပွီးနိုငျငံတှတေငျမကဘူး၊ ဖှံ့ဖွိုးဆဲ နိုငျငံတှမှောလညျး ကလေးတိုငျးပညာသငျကွားနိုငျဖို့ အားပေးလာပွီ။ ဒါတှလေညျး ပွောငျးလဲလာတဲ့ ယဉျကြေးမှုတဈခုဘဲ။ ခတျေအလိုကျ ပတျဝနျးကငျြတှကေ ပွောငျးလဲလာလလေေ၊ လူတှရေဲ့ တနျဖိုးထားမှုနဲ့ အလေးပေးမှု၊ ဦးစားပေးမှုတှကေလညျး ပွောငျးလဲလာတာပဲ။ ဒါက ဖွဈရိုးဖွဈစဉျ လူမှုအသှငျပွောငျးခွငျး (Social transformation) တဈခုဘဲလို့ ထငျပါတယျ။ ဒီလူမှုအသှငျပွောငျးမှုအောကျမှာ အထိုကျအလြောကျ စီးမြှောသှားနိုငျတာကိုဘဲ ခတျေမီတယျ လို့ချေါကွပွီး အသှငျပွောငျးသှားသညျ့ ခတျေကာလနောကျကို မလိုကျနိုငျခွငျးကိုဘဲ ခတျေနောကျကတြယျ လို့ ဆိုကွခွငျးဘဲ ဖွဈပါတယျ။

ဒီခတျေကာလ လူမှုအသှငျပွောငျးလဲမှုနောကျမှာ ရဟနျးသံဃာတှလေညျး အလိုကျသငျ့ စီးမြှောသှား ရမယျ့ အရာတှရှေိပါတယျ။ နရောတိုငျးမှာ အရငျကခတျေကာလနဲ့ နှိုငျးယှဉျနလေို့ မရပါဘူး။ အရငျ ကိုလိုနီခတျေမတိုငျခငျကလို လူတိုငျးကိုဘုနျးကွီးထဲသှားပွီး ပညာသငျခိုငျးလို့ မရပါဘူး။ လူတိုငျးလညျး မသငျခငျြပါဘူး။ သူတို့လိုခငျြတဲ့ ပညာတှအေကုနျလုံး ဘုနျးကွီးကြောငျးကလညျး မပေးနိုငျပါဘူး။ အခုခတျေမှာ ဘာသာရပျတှမြေားသလို သငျယူရမညျ့ နရောတှလေညျး ပေါလာပါတယျ။ အရငျခတျေလို ဘုနျးကွီးကြောငျးသှားမှ ပညာသငျရမညျ့ ခတျေလညျး မဟုတျတော့ပါဘူး။ ဒါကဘာကိုဆိုလိုခငျြလညျး ဆိုတော့ ပညာသငျကွားမှုနဲ့ ပတျသတျပွီးတော့ ကြောငျးသားတှေ ကိုယျတိုငျ ရှေးခယျြပိုငျခှငျ့ရှိတဲ့ ခတျေကာလတဈခု ရောကျနပွေီ ဆိုတာပဲ။ ဒါပဲသငျ၊ ဒါမသငျနဲ့၊ ဒါပဲလုပျ၊ ဒါမလုပျနဲ့ လို့ပွောလို့ရတဲ့ခတျေ မဟုတျတော့ဘူး ဆိုတာကို နားလညျရပါမယျ။ ဒါကို အရငျတုနျးကဆိုရငျ ဆရာတဈခှနျးပွောရငျ ဘုနျးကွီးတဈခှနျးမိနျ့ရငျ အားလုံးငွိမျတယျဆိုပွီး အရငျကလူတှေ ပိုပွီးလိမ်မာတယျဆိုတဲ့ အယူအဆမြိုးပွောရငျတော့ ခတျေအပွောငျးအလဲကို နားမလညျခွငျးဘဲ ဖွဈလိမျ့မယျ။
စာသငျသားမြားအတှကျလိုအပျခကျြ

နောကျတဈခုက ကြောငျးသားတှအေတှကျ ပညာရေးနဲ့ကနျြးမာရေး။ ကြောငျးသားတှကေို ပညာသငျပေးရုံတငျမကဘူး၊ ကနျြးမာရေးဝနျဆောငျမှုပါ ပေးသငျ့နပွေီဆိုတဲ့ ခတျေကာလထဲမှာ ရောကျနပေါပွီ။ ရဟနျးသံဃာလောကမှာဆိုရငျ ပိုလို့တောငျအရေးကွီးလာသေးတယျ။ ရဟနျးသံဃာတျောတှဆေိုတာက လူတှလေိုအိမျကနကြေောငျးသှားတကျ၊ အတနျးသှားတကျတာမြိုး မဟုတျပါဘူး။ ကြောငျးအိပျ၊ ကြောငျးစား၊ တဈနရောတညျး၊ တဈကြောငျးတညျးမှာနပွေီး ဆိုးအတူ၊ ကောငျးအတူ အေးအတူပူအမြှ နကွေရတဲ့ဘုရားသားတျောတှပေါ။ ဒီလိုအေးအတူပူအမြှ နခေဲ့ကွပေ မယျ့ ပညာရေးဘဲတာဝနျယူပွီး ကနျြးမာရေးအတှကျ တာဝနျမယူပမေဲ့လညျး နှဈဆယျရာစုနှဈအတှငျး မှာတော့ အဆငျပွတေယျ။ သို့သျော နှဈဆယျ့တဈရာစုမှာတော့ ကနျြးမာရေးဝနျဆောငျမှုမပေးရငျတော့ အားနညျးခကျြတဈခုဖွဈလာတော့မှာပါ။ နိုငျငံရေးအခွအေနေ၊ ပွညျသူလူထုတှရေဲ့ စီးပှားရေးအကွပျ အတညျး၊ ပညာသငျယူရာနရောရှားပါးမှုတှရှေိနတောကွောငျ့ ပညာသငျပေးတာတဈခုနဲ့တငျ ကြေးဇူး ကွီးမားလှပါပွီ။ အဘကျဘကျကတိုးတကျလာတဲ့ နှဈဆယျ့တဈရာစုမှာတော့ လူတိုငျးအတှကျ အခွခေံကတြဲ့ လိုအပျခကျြတဈခု ဖွဈနတောကွောငျ့ ကနျြးမာရေးဝနျဆောငျမှု ပေးရတော့မယျ ဖွဈပါတယျ။

လကျရှိခတျေနဲ့ လကျရှိအခွအေနေ

စာရေးသူတို့ ငယျစဉျကာလ မူလ၊ ငယျ၊ လတျ၊ ကွီး စာသငျခြိနျကာလက နှဈဆယျ့တဈရာစုရဲ့ ပထမဆယျစုနှဈတဈခုတိုငျအထိ ည တဈဆယျ့တဈနာရီအထိ စာအံကြောငျးတကျနရေပွီး မနကျဆိုရငျ တဈခါတဈလေ လေးနာရီ၊ တဈခါတဈလေ သုံးနာရီထပွီး ပငျ့ထားတဲ့ ဘုံဆှမျးလောငျးအသငျးဆီကွှဖို့ ပွငျဆငျနရေတာတှကေို ပွနျစဉျးစားရငျ ကလေးတဈဦးအတှကျ အိပျခြိနျမလုံလောကျတာ၊ ပငျပနျးလှနျးတာတှကွေောငျ့ စာအံကြောငျးမှာအိပျငိုကျတာ၊ ကကျြမှတျထားသညျ့စာပတှေလေညျး မလှေ့ယျတာ၊ အခငျြးခငျြးဆကျဆံရေးတှမှောလညျး တဈဘကျနဲ့တဈဘကျနားမလညျနိုငျလို့ ပွဿနာဖွဈတာတှေ ခဏခဏကွုံရတယျ။ ကြောငျးသားဗဟိုရျပွုပညာရေးစနဈဘကျကို ဦးတညျလာတဲ့ အခုနောကျပိုငျးခတျေတှမှောဆိုရငျ ကြောငျးသားတှဘေကျကို ညှငျးဆဲရာကလြှနျးပွီး ပညာရေးမကျြစိနဲ့ကွညျ့ရငျ ကြောငျးသားတှဘေကျကို ဆရာတှကေ အထကျစီးလှနျးရာကလြှနျးလို့ ပွောငျးလဲသငျ့တဲ့ယဉျကြေးမှုတဈခု ဖွဈလာပါပွီ။ နရေ့ောညပါ တဈစာစာ၊ အံရှာလတေဲ့ မောငျပဉ်ဇငျး ဆိုပွီးတော့ ဂုဏျယူနရေတဲ့ ခတျေမဟုတျတော့ဘဲ ကြောငျးသားတှအေတှကျ အနားယူခြိနျ၊ သီးသနျ့စာဖတျခြိနျ စာတာတှလေညျး စဉျးစားပေးရမယျ့ကာလ။ ဒါကိုလုပျ၊ ဒါကိုမလုပျနဲ့လို့ အမိနျ့ပေးရမယျ့ခတျေမဟုတျဘဲ သူတို့ဘာတှစေိတျဝငျစားလဲ၊ သူတို့ကဘာအားသာခကျြ၊ အားနညျးခကျြတှရှေိတာလဲ၊ သူတို့အတှကျသငျ့တျောမညျ့ သငျကွားခကျြကို ဘယျလိုလုပျရမလဲ ဆိုပွီး လလေ့ာရမယျ့ခတျေဘဲ ဖွဈပါတယျ။ ပွဌာနျးစာတှတေငျမကဘဲ ပွငျပစာတှဖေတျတာကိုပါ အားပေးရပါတယျ။ အဲဒါမှ သူတို့ဘာစိတျဝငျစားတယျ၊ ဘာဝါသနာပါတယျ၊ ဘာလုပျရငျအောငျမွငျမယျ၊ အဲဒီအတှကျ ဆရာတှဘေကျက ဘယျလိုပံ့ပိုးသငျ့တယျဆိုတာကို နားလညျရမှာ ဖွဈပါတယျ။ ဒီနရောမှာ သငျကွားရေးနညျးစနဈကို အဓိကဆိုလိုတာ မဟုတျပါ၊ ပညာရေးမှာ ကိုယျဖွဈခငျြတာထကျ ကြောငျးသားလိုအပျခကျြကို ဖွညျ့ဆညျးပေးရမယျ့ အယူအဆကို လကျခံစလေိုခွငျးပငျ ဖွဈပါတယျ။ ဒါကလညျး ခတျေရဲ့တောငျးဆိုမှုထဲက တဈခု ဖွဈပါတယျ။

သင်ျခနျးစာအနနေဲ့ ဖွဈရပျမှနျလေးတဈခုကို ပွောပွခငျြပါတယျ။ စာရေးသူ နခေဲ့ဖူးသညျ့ စာသငျတိုကျ တဈခုဆိုရငျ ကြောငျးထိုငျဘုနျးကွီးက သူဖွဈခငျြတာတှဘေဲ လုပျတာ၊ စာသငျသားတှအေတှကျ လှညျ့ကွညျ့လမေ့ရှိဘူး။ အခနျ့မသငျ့ရငျ အပွောအဆိုကလညျး ကွမျးလိုကျသေးတာ။ သူအျောလိုကျရငျ တဈကြောငျးလုံးကွားတယျ။ သူ့အသံကွားတာနဲ့ ကိုယျတျောလေးတှေ ရှောငျပုနျးကွတာမြားတယျ။ မတှခေ့ငျြလို့၊ တှရေ့ငျ ဘာတှလေုပျမလဲ မသိလို့။ သူခိုငျးတဲ့ကိစ်စတဈခုခု မှားမှားယှငျးယှငျးမလုပျ လိုကျနဲ့၊ တဈခုခုမှားပွီဆိုတာနဲ့ သံဃာဆုံတဲ့အခြိနျ တဈကြောငျးလုံးကွားအောငျ ပွောပွီ။ အသုံးကိုမကဘြူး ဆိုတဲ့စကားကလညျး အဆဈပါလိုကျသေးတာ။ စာမေးပှဲ အောငျဖို့ဘဲ အဓိကဖွဈပွီး စာမေးပှဲအောငျရငျ ဟိုဟာပေးဒီဟာပေး၊ စာမေးပှဲမအောငျရငျ လှညျ့ကို မကွညျ့ဘူးဆိုတဲ့အထာမြိုး။ တပညျ့ခငျြးတူတာတောငျ စာတျောတဲ့သူနဲ့ မတျောတဲ့သူအပျေါမူတညျပွီး ဆကျဆံရေးကကှာတယျ။ ငါလောကျတောငျ အသုံးမကတြဲ့ကောငျတှဆေိုတာမြိုး ပွောတာခဏခဏဘဲ။ သူကတော့ တကယျတျောတာ၊ ခကျခကျခဲခဲစာမေးပှဲတှလေညျး အောငျတယျ။ စာမွငျတယျ။ စာနဲ့ပတျသကျရငျ နှံ့စပျတယျ။ အခွားကြောငျးမှာ မေးခှနျးမေးတာကအစ လလေ့ာတယျ။ ကိုယျတိုငျလညျး အပငျပနျးခံပွီးလုပျပေးတယျ။ တတျစလေိုတဲ့ စတေနာနဲ့ ပွောတာ ဖွဈမှာပါ။ သို့သျော အပွောအဆိုကွမျးတော့ ခါးသကျတယျ။ မတ်ေတာမပွတတျတော့ ပူလောငျတယျ။ အဲဒီကြောငျးမှာနတေုနျးက နှေးဆှေးမှု၊ ပြျောရှငျမှုတှေ မခံစားလိုကျရဘူး။ သူလာတော့မယျ၊ ဘာတှလောစဈမလဲ၊ ဒဏျထမျးခိုငျးလမေလား စိုးရိမျနရေတာတှမြေားတယျ။ စာသငျသားတှကေ ဆယျကြျောသကျတှဆေိုတော့ ဘယျရမလဲ။ သူတို့ကအဲလိုလုပျလေ၊ ကလေးတှကေလညျး လဈရငျလဈသလို လြိုဝှကျခကျြတှေ၊ ခိုးကွောငျခိုးဝှကျအကငျြ့တှကေို မသငျဘဲ တတျခဲ့တာတှေ ရှိတယျ။ အဲဒါဘာကွောငျ့လို့ထငျလဲ။ ပညာရေးကြောငျးမှာ ဆရာနဲ့တပညျ့ကွား အပေးအယူတှလှေဲနတောကတော့ တဈခုခုတော့ မှားတာဘဲ။ လှနျခဲ့သညျ့ တဈဆယျ့လေးနှဈတုနျးက အဲဒီကြောငျးမှာ သံဃာ တဈရာသုံးဆယျဝနျးကငျြရှိတယျ။ လှနျခဲ့သညျ့ ခုနှဈနှဈလောကျတုနျးက အဲဒီကြောငျးမှာအတူနဖေူးတဲ့ကိုယျတျောတဈပါးနဲ့တှတေ့ော့ သတငျးလေးမေးကွညျ့တယျ။ ကိုရငျတှမေရှိတော့ဘူးတဲ့။ အကုနျ ထှကျကုနျပွီတဲ့။ လှနျခဲ့တဲ့ တဈဆယျ့တဈနှဈ၊ တဈဆယျ့နှဈနှဈလောကျတုနျးက ရောကျဖွဈခဲ့ပမေယျ့ နောကျတော့ အနဝေေးတာနဲ့ မရောကျဖွဈတော့ဘူး၊ အဲကတညျးက သံဃာတှေ ရော့နတောလို့ ကွားတယျ။ ဒီလိုကြောငျးတှလေညျး အမြားကွီးရှိမယျထငျတာပဲ။ အကွောငျးပွခကျြတှအေမြိုးမြိုးပွောကွပမေယျ့ အဒီထဲက ခတျေနဲ့လြှျောညီတဲ့ အမွငျတှမေရှိတာလညျး ပါမယျလို့ ယူဆပါတယျ။

နောကျအဖွဈအပကျြတဈခုက လှနျခဲ့သညျ့ ခုနှဈနှဈ၊ ရှဈနှဈက စာရေးသူဇာတိရှာက ကလေးမလေး ခွောကျတနျးကြောငျးသူ ငါးဦး သီလရှငျဝတျပွီး မွို့ကွီးတဈမွို့က ဆရာလေးတညျထောငျထားတဲ့ ဘကကြောငျးတဈကြောငျးမှာနပွေီး စာသငျတယျ။ ပထမနှဈမှာ အဆငျပွလေားမေးတော့ ပွတေယျလို့ ဖွပေါတယျ။ ဒုတိယနှဈ၊ ခုနှဈတနျးနှဈမှာ ရှာသူဆရာလေးတဈယောကျက ဖြားနတော။ ကြောငျးက လညျး ပွုစုမပေးဘူး။ ဆရာလညျးချေါမပေး။ ဆေးရုံလညျးမပွ။ နောကျဆုံးအစာစားလို့မရတဲ့အထိ ဖွဈလာတယျ။ ကလေးကမိဘကိုဖုနျးဆကျမယျပွောတော့ ဆရာကွီးကလကျမခံဘူးလို့ ဆိုတယျ။ နောကျဆုံးသေးမယျ့နမှေ့ာ မိဘကိုကြောငျးဆရာကွီးက အကွောငျးကွားတယျ။ မိဘတှနေောကျတဈနရေ့ောကျလာတယျ။ သို့သျော သူတို့မရောကျခငျနကေ့တညျးက ကလေးမဆုံးပွီးနပွေီ။ အဲဒီအကွောငျးကို ကနျြတဲ့ရှာသူတှေ ပွောပွမှ သိလိုကျရတာ၊ ဆရာကွီးတှကေတော့ ဒီလိုဖွဈမယျတောငျမထငျဘူးလို့ဘဲ ဖွကွေသတဲ့။ အဲဒီအသုဘပှဲပွီးတဲ့ မကွာဘူး၊ ကနျြတဲ့ကလေးတှအေားလုံး မိဘတှအေကုနျပွနျချေါကွပွီး လူထှကျခိုငျးလိုကျကွတယျ။ အဲဒီနှဈစာမေးပှဲ မဖွတေော့ဘဲ နားလိုကျတယျ။ ရကျလညျဆှမျးကို ရှာမှပွနျလုပျတာ၊ မိဘတှကေို အဲဒီအကွောငျးကို ငိုသံကွီးနဲ့ စကားအပျကွောငျးထပျနအေောငျ ပွောတာ နားထောငျနရေငျးနဲ့ ဘာမှ မတတျနိုငျရှာဘူး။ ဒါက ဖွဈရပျမှနျတဈခုကို ထုတျပွခွငျးသာ။ မညျ့သူ့ကိုမှ အပွဈပွောလိုခွငျးမရှိပါ။ ဆိုလိုခငျြတာက ကလေးတှကေို ချေါမှေးထားသညျ့ ပညာရေးကြောငျးတှမှော ပညာရေးတငျမကဘဲ၊ ကနျြးမာရေးအတှကျပါ အလေးထား ဂရုစိုကျပေးဖို့ လိုအပျနပွေီ။

ဘယျလိုပွငျကွမလဲ

အထူးသဖွငျ့ပရိယတ်တိစာသငျတိုကျက ပိုလိုအပျမယျလို့ယူဆပါတယျ။ မိမိအထငျပွောရရငျတော့ လာဘသက်ကာရတှကေလညျး အရငျလိုမြိုး သိပျမရှားတော့ဘူးလို့ ယူဆတယျ။ ကြောငျးတိုကျအနနေဲ့ ကနျြးမာရေးရနျပုံငှရှေိထားဖို့လိုလိမျ့မယျ။ စာသငျသားတှဆေိုတာကလညျး လာဘျလာဘရဖို့ အခှငျ့အ လမျးက နညျးပါတယျ။ မိမိကနျြးမာရေးကို ပွနျပွီးတာဝနျယူနိုငျလောကျအောငျ ငှမေရှိတာမြားပါတယျ။ အဲဒါကို ကြောငျးတိုကျက တာဝနျယူပေးနိုငျရငျ ကြောငျးသား(ကလေး)အခှငျ့အရေး ရှုထောငျ့ကကွညျ့ ကွညျ့၊ သာသနာတျောအတှကျဘဲ ကွညျ့ကွညျ့ လိုအပျနတေဲ့ ကှကျလပျလေးတဈခုပါ။ သံဃာ့ဘဏ်ဍာ ငှကေို သံဃာတျောတှအေတှကျသုံးတာ သဘာဝလညျးကပြါတယျ။ အလှဲသုံးစားလုပျတာလညျး မဟုတျပါဘူး။ နာမညျကွီးတဲ့စာသငျတိုကျတှဆေိုရငျ ပိုလုပျနိုငျလိမျ့မယျထငျတယျ။ အလှူ့ရှငျတှလေညျး ရှိလာမှာပါ။ ကြောငျးဆေးခနျးမှာ ရှိတဲ့ နှာစညျး၊ ခေါငျးဆိုး၊ ခေါငျးကိုကျပြောကျဆေးလောကျနဲ့တော့ မလုံလောကျပါဘူး။ ခတျေကာလအခွအေနကေလညျး ရောဂါတှသေိပျမြားလာပွီ။ ရဟနျးတဈပါးရဲ့ ကနျြးမာရေးက ကြောငျးတိုကျအတှကျကနျြးမာရေးလညျးဖွဈသလို သာသနာတျောအတှကျ ကနျြးမာရေးလညျး ဖွဈပါတယျ။ ရရှေညျသာသနာပွုနိုငျဖို့အတှကျ ကနျြးမာရေးစောငျ့ရှောကျမှုက မဖွဈမနထေညျ့သှငျးသငျ့သညျ့ ကိစ်စတဈခုပါ။ “ငါတို့လညျး ဒီလိုဘဲနလောပါဘဲ” ဆိုတဲ့စကားမြိုး မပွောသငျ့တော့ပါ။ အရငျကအခကျအခဲရှိလို့၊ မလိုအပျသေးလို့ မလုပျဖွဈခဲ့ကွပမေယျ့ အခုမှာတော့ လိုအပျနပွေီ၊ လုပျသငျ့တယျဆိုတာကိုလညျး အားလုံးက လကျခံနပွေီဖွဈလို့ လုပျရမယျ့အခြိနျဘဲ ဖွဈပါတယျ။

ဘုရားရှငျသကျတျောထငျရှားရှိနတေဲ့အခြိနျတုနျးက ရဟနျးတျောတှရေောဂါထူပွောလို့ သမားတျော ဇီဝကတောငျ ရဟနျးဝတျပွီး ကုသခဲ့ရသေးတာပဲ။ ကိုရငျတှေ၊ ဦးဇငျးလေးတှရေောဂါပွငျးထနျနလေို့ ရှာပွနျပို့တာတို့က အရငျကလုပျခဲ့ကွပမေယျ့ အခုအခြိနျမှာတော့ မလုပျသငျ့တော့ပါ။ ရှာပွနျပို့တော့ ရော ကောငျးလာမှာ မို့လို့လား၊ ပိုတောငျဆိုးသှားနိုငျသေးတယျ။ ရှာကမိဘတှကေ မတတျနိုငျရငျ ဘယျလိုလုပျပွီးကုမလဲ။ အကယျ၍ကြောငျးတိုကျက တာဝနျယူလိုကျရငျ (ရံပုံငှရှေိထားရငျ) ဂိလာန ရဟနျးတျောအတှကျလညျး အဆငျပွတေယျ၊ သာသနာတျောအတှကျလညျး မဆုံးရှုံးရတော့ဘူး။ မတတျနိုငျတဲ့မိဘတှအေတှကျလညျး တှေးပူစရာမလိုတော့ဘူး။ တာဝနျပိုယူလိုကျလို့၊ ငှပေိုသုံးလိုကျလို့ ကြောငျးတိုကျအတှကျထိခိုကျတယျလို့ မမွငျနဲ့၊ ဂုဏျတောငျတကျသှားသေးတယျ၊ ဒါက ဝမျးသာရမညျ့ ကိစ်စ၊ စာသငျသားတှယေုံကွညျစိတျခမြှုတှတေောငျ ပိုရလာမယျ။ လာဘျလာဘကတော့ ပွနျလာပါလိမျ့မယျ။

အခုခတျေမှာ ရောဂါတှစေုံသလို၊ ဂိလာနရဟနျးတှလေညျး မြားစှာတှရေ့ပါတယျ။ “ဘယျကြောငျးက ဘယျကိုယျတျောက ဘယျလိုရောဂါဝဒေနာခံစားနပေါသဖွငျ့ မိဘမတတျနိုငျလို့ ဆေးကုဖို့ အလှူငှေ လိုအပျနပေါသညျ၊ စတေနာရှိသလောကျ လှူဒါနျးစလေိုပါသညျ” စတဲ့ကွျောကွာတှဖေတျမိတိုငျး စိတျမကောငျးဖွဈမိသလို အကယျ၍ကြောငျးတိုကျက တာဝနျယူပေးလိုကျရငျ ဆိုတဲ့ အတှေးတှလေညျး ရှိတာပေါ့။ အပွဈဆိုသညျ မဟုတျပါ။ ကြောငျးကလညျး နှဈကြောငျးသုံးကြောငျး၊ ကြောငျးတိုကျက လညျး ခနျ့ခနျ့ငွားငွား၊ အဆောကျအဦးအကောငျးစားတှဆေောကျပွီး ကြောငျးတိုကျတှငျး ရဟနျး တဈပါးရဲ့ ကနျြးမာရေးကိစ်စကို တာဝနျမယူပေးနိုငျတာကတော့ စဉျးစားစရာတှေ ဖွဈလာပါပွီ။ ဝိနညျး မဟာဝါမှာ ရဟနျးတှမှော ဆရာနဲ့တပညျ့၊ သီတငျးသုံးဖျောအခငျြးခငျြး ဖေးမစောငျ့ရှောကျကွဖို့ ပညတျ ထားတာပဲ မဟုတျလား။ ရဟနျးတျောတဈပါးရဲ့ တာဝနျဝတ်တရားအနနေဲ့ရော၊ လူသားခငျြးကိုယျခငျြး စာတဲ့ စိတျနဲ့ရော အဖှဲ့အစညျးတဈခုရဲ့ စညျးလုံးညီညှတျမှုကို သကျသပွေတဲ့အနနေဲ့ရော ကနျြးမာရေး အကူအညီပေးဖို့ ကိစ်စက မဖွဈမနပွေုလုပျရတော့မယျ့အရာတဈခုပဲ ဖွဈပါတယျ။

ကနျြးမာရေးအတှကျ အလှယျတကူထိခိုကျနိုငျတဲ့ခတျေထဲမှာ ကနျြးမာရေးတာဝနျမယူပေးနိုငျရငျ ယုံကွညျမှုတှေ ရသငျ့သလောကျမရဘူး။ တပညျ့အပျေါကွညျ့ရှုစောငျ့ရှောကျမှုမရှိဘူးလို့ ထငျစရာ ရှိတယျ။ စာသငျတိုကျဆိုရငျ စာသငျသားတှနေညျးလာမယျ။ ပညာရေးကို အခမဲ့ ဝနျဆောငျမှုပေး နတေဲ့ခတျေထဲမှာ ကနျြးမာရေးစောငျ့ရှောကျမှု ထပျမပေးနိုငျရငျ ဒီကြောငျးမှာနလေို့ ပိုလုံခွုံတယျ၊ စိတျပိုခရြတယျ ဆိုတဲ့ ခံစားခကျြမြိုးမရှိဘူး။ ရဟနျးသံဃာတျောတှေ လိုအပျနတောက ဒီကနျြးမာရေးစောငျ့ရှောကျမှုတှလေညျး ပါတယျ။
အခြုပျအနနေဲ့ပွောခငျြတာက ရဟနျးသံဃာတှရေဲ့သီတငျးသုံးရာနရောဖွဈတဲ့ စာသငျတိုကျစတဲ့ ပညာရေးကြောငျး၊ တရားရိပျသာ၊ တောငျတနျးသာသနာပွု၊ ပရဟိတကြောငျး၊ သီးသနျ့နအေပွငျကြောငျးတှအေားလုံး ပညာရေးအပွငျ ကနျြးမာရေးအတှကျ ရနျပုံငှတှေလေိုအပျနပွေီ။ ကူးစကျရောဂါတှတေားဆီးနိုငျဖို့၊ ဖွဈနတေဲ့ရောဂါတှကေို ကုပေးဖို့၊ မဖွဈသေးတဲ့ရောဂါတှကေို ကာကှယျဖို့၊ ရဟနျးတျောတဈပါးခငျြးစီရဲ့ ကနျြးကနျြးမာမာ အသကျရှငျနိုငျဖို့၊ သာသနာပွုနိုငျဖို့ ကနျြးမာရေးစောငျ့ရှောကျမှုမြား ပံ့ပိုးပေးနိငျရနျအတှကျ လိုအပျနပေါကွောငျး သကျဆိုငျရာ ကဏ်ဍအသီးအသီးကတာဝနျရှိသူမြားကို လြှောကျထားရငျး
---------------------------------------------။ ။

အရှငျနန်ဒိယ (ဖယျခုံ)
21.03.2020 09:19:00 PM

Zawgyi

ဘွဲ့လွန် မဟာဝိဇ္ဇာတန်းကို လာတက်လျှင်

Unicode 

ဘွဲ့လွန် မဟာဝိဇ္ဇာတန်းကို လာတက်လျှင် 

ဒီစာကို မဟာဝိဇ္ဇာတန်းစာမေးပွဲဖြေပြီးကတည်းက ရေးဖို့စိတ်ကူးရှိခဲ့ပေမယ့် အခွင့်မသာခဲ့လို့ မရေးဖြစ်ခဲ့ ပါဘူး။ သိလို့တတ်လို့ရေးတာမဟုတ်လို့ အပြည့်အစုံကတော့ တင်ပြနိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ်မြင်တာ လေးဘဲ ရေးရတာဆိုပေမယ့်လည်း ဖတ်မိတဲ့သူတွေအတွက် အကျိုးရှိလိမ့်မယ်လို့လည်း ယုံကြည်ပါတယ်။ သိပြီးသားသူတွေအတွက် သိပ်မထူးပေမယ့် မသိသေးသည့်သူနဲ့ သိချင်တဲ့သူတွေအတွက် လိုအပ်လိမ့်မယ်လို့ ယူဆပါတယ်။ သီရိလင်္ကာက မိမိရဲ့အတွေ့အကြုံကိုဘဲ အခြေခံပြီး ရေးသားပါတယ်။

မဟာဝိဇ္ဇာက ဘွဲ့လွန်အတန်းဖြစ်သည့်အတွက် လူတိုင်းဘွဲ့ရပြီးသူတွေဘဲဖြစ်ပါတယ်။ မဟာတန်းကို ဘာလို့လာတက်တာလဲ ဆိုတော့ ဒီဘွဲ့နဲ့အန်ဝင်ခွင်ကျဖြစ်မည့်အဖြေက ကိုယ်လေ့လာတဲ့ဘာသာရပ်မှာ ပိုပြီး အသေးစိတ်သိချင်လို့၊ ကိုယ့်နယ်ပယ်မှာ တစ်ဆင့်တိုး လေ့လာချင်လို့ လို့ဘဲဖြေရလိမ့်မယ်ထင်ပါ တယ်။ အခြေခံပညာရေးမှာ လူတိုင်း နိုင်ငံသားတိုင်း သိထားသင့်တဲ့ အခြေခံပညာတွေကို သင်ယူခဲ့ရပါ တယ်။ အခြေခံပညာရေးအဆင့် အောင်ပြီးတော့ တက္ကသိုလ်အဆင့်၊ ကောလိပ်အဆင့်မှာ ကိုယ်စိတ်ဝင်စား တဲ့ ဘာသာရပ်၊ ကိုယ့်အတွက်အသုံးဝင်မည့် ပညာရပ်ကို ရွေးချယ်ပြီး သင်ယူခဲ့ကြပါတယ်။ အဲဒီမှာ မေဂျာနဲ့မိုင်နာဆိုတာကို ရွေးရတာပေါ့။ အဓိကရွေးချယ်ထားတဲ့ စိတ်ကြိုက်ဘာသာရပ်ကို သင်ယူရသလို ဘေးကဘာသာရပ်တွေကိုလည်း ပါးပါးလေး လေ့လာရပါတယ်။ တက္ကသိုလ်အလိုက် သတ်မှတ်ချက်တွေ မတူညီပေမယ့် ကိုယ့်ဘာသာရပ်နဲ့ဆက်စပ်မည့် သို့မဟုတ် လိုအပ်မည့် အခြားဘာသာရပ်တွေကိုလည်း ၅ ခု ၆ ခုလောက် ရွေးချယ်ရပါတယ်။ တက္ကသိုလ်တွေကွဲရင်ကွဲသလို သတ်မှတ်ချက်တွေကွဲပါတယ်။ တစ်ချို့တက္ကသိုလ်ဆိုရင် ငါးခုခြောက်ခုတောင် မကပါဘူး။ သို့သော် ရွေးချယ်ခွင့်တွေပေးပါတယ်။ သင်ယူရမည့် ဘာသာက ခြောက်ခုဆိုရင် ပြဌာန်းထားတာက တစ်ဆယ်၊ တစ်ဆယ်ကျော် ဖြစ်ချင်ဖြစ်မယ်။ အဲဒီထဲ စိတ်ကြိုက်ခြောက်ခုရွေးဆိုတာမျိုး။ အဲဒါကိုအောင်မြင်သွားရင် ဘာသာရပ်အလိုက် သိပ္ပံဘွဲ့၊ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့၊ ဆေးကျောင်းစသည့် ဘွဲ့တွေ ရခဲ့ကြတာပေါ့။

ဘွဲ့ရပြီးရင် အလုပ်တွေဆက်လုပ်ကြပြီ၊ ကိုယ်လေ့လာထားသည့်ဘာသာရပ်နဲ့ လိုက်ဖက်တဲ့ အလုပ်တွေကို လုပ်ကြတဲ့အချိန်ပေါ့။ ကိုယ့်အဓိကသင်ယူထားတဲ့ဘာသာရပ်တွေ ရှိနေကြပြီပဲ။ ပညာလည်းသင်ပြီး ဘွဲ့လည်း ရပြီး ဖြစ်နေကြပြီလေ။ လက်တွေ့အသုံးချရမည့်အချိန်ပါပဲ။ မဟာဝိဇ္ဇာတန်းကို ဆက်မတက်ကြ တာများပါတယ်။ ဟုတ်ပါတယ်။ လူတိုင်းအတွက် လိုအပ်နေတာလည်း မဟုတ်တော့ဘူးလေ။ မဟာဝိဇ္ဇာတန်းက မသိမဖြစ် သိရမယ့်အရာ၊ မသင်မနေရ သင်ရမယ့်စာတွေမှ မဟုတ်တော့။ မလိုအပ်ဘဲနဲ့ ဘာလို့တက်နေမလဲ။ MA တို့ MSC တို့ဆိုတာက မရှိမဖြစ်လိုအပ်တဲ့အရာလား ဆိုတဲ့ မေးခွန်းကိုတော့ လူချင်းမတူရင် မတူသလို အဖြေတွေလည်း ကွဲသွားတာပေါ့။  

ဒါဆိုရင် မဟာတန်းကို ဘာလို့တက်နေကြတာလဲ။ ဒေါက်တာဘွဲ့ဆိုတာကကော ဘယ်အတွက်ဆက်လုပ် ကြတာလဲ ဆိုတဲ့မေးခွန်းတွေကတော့ မဟာတန်းရောက်သူတိုင်း အဖြေတွေသိကြလိမ့်မယ်ထင်ပါတယ်။ မဟာတန်းဆိုတာ သူတို့အတွက် အမှန်တကယ်လိုအပ်လို့ သင်ယူကြတာပါ။ ဒီနယ်ပယ်ကို အခြေအနေ အရ ကိုယ်ရွေးချယ်ရုံနဲ့မဟုတ်ဘဲ စိတ်ဝင်တစားအသေးစိတ်လေ့လာချင်လို့ပါဘဲ။ အခြေခံပညာရေးမှာ လည်း ဘယ်လိုနေရမယ်၊ ဘယ်လိုသိရမယ်ဆိုတာတွေသင်ယူခဲ့ပြီးပါပြီ။ တက္ကသိုလ် သို့မဟုတ် ကောလိပ်မှာ ဘဝအတွက်လိုအပ်တဲ့ပညာတွေလည်း သင်ယူခဲ့ပြီးပါပြီ။ မဟာဝိဇ္ဇာတန်းမှာက ဘာသာရပ်အ သစ်တွေ မဟုတ်ဘဲ ဘာသာရပ်အဟောင်းတွေထဲမှာဘဲ ယေဘုယျဆန်နေလို့ ပိုပြီးတိတိကျကျ သိချင်လို့ ထပ်လေ့လာ သင်ယူနေရတဲ့ သဘောပါဘဲ။ အဲဒါကြောင့် မဟာဝိဇ္ဇာတန်းပြဌာန်းစာတွေက ကျောင်းသားတွေအတွက် နက်နဲတာတွေရှိပေမယ့် ခက်ခဲနေတာမျိုး မရှိပါဘူး။ အသင်အပြမကောင်းလို့ ဆရာကိုငြီးငွေ့တာ ပို့ချချက်တွေကို ငြီးငွေ့တာတို့ ရှိပေမယ့် ဘာသာရပ်ကိုတော့ ငြီးငွေ့နေတာမျိုး မရှိပါဘူး။ ဒီဘာသာကို ကိုယ်တကယ်စိတ်ဝင်စားလို့၊ တကယ်လိုအပ်မယ်ထင်လို့ လေ့လာနေတာဖြစ်နေလို့ပါ။ ဆရာသင်တာစိတ်မဝင်စားဘဲနဲ့ ဘယ်လိုလေ့လာမလဲလို့မေးရင်ရင် အွန်လိုင်းပေါ်မှာ Google နဲ့ အဖော်လုပ်တတ်ရင် ဘယ်အရာမှ မခက်တော့သည့်ခေတ်။

မဟာဝိဇ္ဇာတန်းမှာတော့ ဆရာအသင်အပြကိုအားကိုးတာထက် ကိုယ်တိုင်ရှာဖွေဖတ်ရှုလေ့လာဖို့က ပိုအရေးကြီးပါတယ်။ ပို့ချချက်တွေက ကိုယ်ဘာသာရပ်နဲ့ ဘယ်လောက်အရေးပါသလဲ၊ ဘယ်လိုဆက်စပ်မှု ရှိသလဲ၊ ဘယ်လိုအသုံးဝင်မလဲ ဆိုတာမျိုးကို ဆည်းကပ်ရပါတယ်။ ကိုယ်လိုချင်တာတစ်ခြား၊ ဆရာပို့ချနေ တာတစ်ခြားဆိုရင် အဲဒီဆရာကို ဒီလိုဒီလိုတွေ ပို့ချပေးပါဆိုတာမျိုး ပြောလို့ရပါတယ်။ ကျောင်းသားမှာအဲဒီ အခွင့်အရေးတွေ ရှိပါတယ်။ ပြောလို့မရရင် ရုံးကို စာတင်ပြီး ဆရာပြောင်းခိုင်းလို့ ရပါတယ်။ ကျောင်းသား အများစု လက်မှတ်ထိုးကြရင် လျင်လျင်မြန်မြန် ပြောင်းပေးပါတယ်။ ဆရာသင်တဲ့စာတွေကိုဘဲ လိုက်မှတ် နေရတဲ့အတန်းမဟုတ်တော့ပါဘူး။ ကိုယ်လိုချင်တဲ့ပုံစံကို ဆရာရွေးရတဲ့အတန်းဖြစ်ပါတယ်။

နောက်တစ်ခုက ဆရာပြောတာကိုလိုက်မှတ်ပြီး အခြေခံပညာရေးအတန်းလို စာမေးပွဲဖြေနေရတဲ့အတန်း လည်း မဟုတ်တော့ပါဘူး။ ကိုယ့်အာဘော် ကိုယ့်ပုံစံ ကိုယ်ပိုင်လေ့လာမှု ကိုယ်တိုင်ရှာဖွေတွေ့ရှိတဲ့အရာ တွေကို တင်ပြရတဲ့အတန်းဘဲ ဖြစ်ပါတယ်။ မဟာတန်းတွေမှာ တက်တဲ့ကျောင်းသားတွေက နောက်ခံချင်း လည်း တူကြမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ တင်ပြပုံတွေလည်း ကွဲပါတယ်။ ကိုယ့်အကြောင်းကိုယ်ပြောနေတာမျိုး မဟုတ်ပေမယ့် လက်တွေ့ဆန်အောင် အခုတက်နေတဲ့အတန်းကို ဥပမာထားပြီး ပြောချင်တယ်။ အခုလော လောဆယ် စာရေးသူ နာဂါနန္ဒတက္ကသိုလ်မှာ တက်နေပါတည်။ ဘွဲ့လွန် ဒီမလိုမာသင်တန်း။ လောလော ဆယ် အမြဲလိုလို ဝိုင်းဖွဲ့ပြီး စကားပြောဖြစ်နေတဲ့ စာရေးသူတို့အဖွဲ့ ၆ ဦးရှိပါတယ်။ စာရေးသူ မြန်မာနိုင်ငံ၊ နောက်ထပ် ကမ္ဘောဒီးယားက ဘုန်းကြီးတစ်ပါး။ သီရိလင်္ကာက လေးဦး။ တစ်ဦးက ပလက်စတစ်စက်ရုံက မန်နေဂျာ၊ တစ်ဦးက ခန္ဓာကိုယ်ချို့တဲ့တဲ့ ကလေးဆေးရုံက ဆရာမတစ်ဦး၊ တစ်ဦးက ဆရာဝန် (Psychiatrist), တစ်ဦးက ဘိန်းတောဆရာမ။ ခြောက်ဦးလုံးရဲ့ နောက်ခံက တစ်မျိုးစီ။ အမြင်တွေလည်း တစ်မျိုးစီ။ နောက်ဆုံး သစ်စစ်ခေါင်းစဉ်ရွေးတော့ ပိုတောင်သိသာသေးတယ်။ ဆည်းကပ်ပုံ စိတ်ဝင်စားမှု တင်ပြပုံတွေက တစ်မျိုးစီ။ အတန်းချင်းတူပေမယ့် သင်ယူပုံက တစ်မျိုးစီ။ ဒါပေမယ့် ဒီသင်တန်းမှာ ကိုယ်တိုင်လိုအပ်ချက်ကိုယ်စီ သင်ယူလို့ရကြတယ်။ အခု စာရေးသူတို့ တက်နေတဲ့အတန်းက Postgraduate Diploma of Buddhist and Ayurveda for Psychiatry and counselling ဖြစ်ပါတယ်။ စာရေးသူက Buddhist psychiatry နဲ့ counseling အကြောင်းကို လေ့လာချင်လို့ ဒီအတန်းကို ရွေးချယ်တယ်။ စာရေးသူက မြန်မာနိုင်ငံက ဘုန်းကြီးတစ်ပါး။ ဟိုဆရာမဆိုရင် Bsc နဲ့ကျောင်းပြီးထားတာ ဘီအေနဲ့မဟုတ်ဘူး။ Listening and speaking science လို့ပြောတာပဲ။ အဲဒါကြောင့် စကားမပြောနိုင်တဲ့ ကလေးကို စကားပြောအောင် လေ့ကျင့်ပေး၊ စကားပြောပေး၊ နားထောင်ပေး စတဲ့အလုပ်တွေ ဆေးရုံမှာ အလုပ်လုပ်နေတယ်။ ဘာလို့ဒီအတန်းကို ရွေးချယ်တာလဲဆိုတော့ psychiatry & counseling က သူ့အလုပ်နဲ့ အသုံးဝင်တယ်။ ဒီဘာသာရပ်ကို စိတ်လည်း ဝင်စားလို့ တက်တာဖြစ်တယ်။ Psychiatrist နဲ့ ဟိုဘိန်းတောဆရာမကတော့ ပြောစရာမလိုဘူး။ တိုက်ရိုက်ကို သက်ဆိုင်တယ်။ နောက်ပြီးတော့ ပလက်စတစ်စက်ရုံမန်နေဂျာကတော့ သိပ်မဆိုင်ဘူးလို့ ပြောလို့ရတယ်။ သူကတော့ အသက်ကြီးပြီး။ ငါးဆယ်ကျော်၊ သို့မဟုတ် ခြောက်ဆယ်လောက်တော့ရှိပြီ။ မေးကြည့်တော့ သူကပြောတယ်။ ကျန်းမာရေး လိုက်စားချင်လို့ နောက်ပြီးတော့ ဗုဒ္ဓဘာသာရဲ့အဆုံးအမနဲ့ ပိုနီးစပ်ချင်လို့ လေ့လာတယ်လို့ဆိုပါတယ်။ ကမ္ဘောဒီယားဘုန်းကြီးကတော့ ကျောင်းမှာ ခန္ဓာကိုယ်မသန်စွမ်းတဲ့ ကလေး သုံးလေးဆယ်ရှိတယ်။ စာသင်ပေးရတယ်။ counselor လည်း လိုအပ်နေတယ်လို့ဆိုပါတယ်။ အားလုံးက ကိုယ့်အကြောင်းနဲ့ကိုယ် ဒီအတန်းနဲ့ ဆက်စပ်တဲ့သူတွေချည်းပါပဲ။
ကျောင်းသားတွေကလည်း ကိုယ့်လိုအပ်ချက်နဲ့ကိုယ် လေ့လာကြတယ်။ လိုအပ်တာကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောတယ်။ ဆရာတွေကလည်း နှုပ်တယ်။ ပေးတဲ့ Assignment တွေကအစ ကျောင်းသားတွေရဲ့ စိတ်ဝင်စားမှုလည်းရှိအောင် အခြေအနေကြည့်ပြီး ပေးကြတယ်။ ဥပမာ- Healing practice for mental disease ဆိုတဲ့ခေါင်းစဉ်ကို မြန်မာကျောင်းသားတွေအတွက် Healing practice for mental disease in Myanmar, သီရိလင်္ကာနိုင်ငံသားတွေအတွက် in Sri Lanka, ကမ္ဘောဒီးယား ကျောင်းသားတွေအတွက် in Cambodia, ဗီယနမ်ကျောင်းသားတွေအတွက်လည်း in Vietnam။ အဲလိုလေးတွေ ပေးကြတယ်။ မဟာတန်းမှာ အောက်က ကိုယ်လေ့လာခဲ့တဲ့ ပညာရပ်တွေ လာသွန်ချတဲ့အတန်းလို့တောင် တစ်ချို့ကပြော ကြသေးတယ် မလား။ အဲဒါလည်း ဟုတ်တာပဲ။ ဘာသာရပ်အသစ်တွေမှ မဟုတ်တာ။ ကိုယ့်အသိပညာတွေ ကို ပညာရေးစံညွန်းနဲ့ လာပြီးတိုင်းခြင်းတစ်မျိုးပါပဲ။

စကားစပ်လို့ ဒီပလိုမာအတန်းကိုလည်း ပြောရဦးမယ်။ ဘီအေမတက်ခင်က ဒီပလိုမာအတန်းလည်း ရှိတယ်။ အဲဒီဒီပလိုမာက ဘီအေအတန်းအတွက် အထောက်အကူပြုတဲ့အတန်းတွေဖြစ်ပါတယ်။ အခုတက် နေတဲ့ ဘွဲ့လွန်ဒီမလိုမာ အတန်းကတော့ မဟာတန်းအတွက် အထောက်အကူပြုမည့်အတန်းဘဲ ဖြစ်ပါတ ယ်။ စာရေးသူက Buddhist study နဲ့တက်လာခဲ့သည့်သူဖြစ်သည့်အတွက် မဟာတန်းကို တိုက်ရိုက်ဝင်လို့ ရပါတယ်။ ဒီပညာရပ်ကို ကောင်းကောင်းလေးလေ့လာချင်လို့ ဒီပလိုမာက စတက်တာဖြစ်တယ်။ စောစော က ပြောတဲ့ သိပ္ပံဘွဲ့နဲ့ဆေးကျောင်းနဲ့ တက်လာတဲ့သူတွေက ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘာသာရပ်ရဲ့ အသုံးအနှုန်းနဲ့ အခြားအခြေခံအသိပညာတွေလိုအပ်နေသည့်အတွက် မဟာတန်းကို တိုက်ရိုက်ချိတ်လို့မရဘဲ ဘွဲ့လွန်ဒီပ လိုမာအတန်း အရင်တက်ရပါတယ်။ ဒါကတော့ မဟာတန်းတက်နိုင်ဖို့ အတွက် ချိတ်ဆက်ပေးတဲ့ ဘွဲ့လွန် အတန်းတစ်ခုပါ။ ဘွဲ့ရပြီးသူတိုင်း ဘွဲ့လွန်အတန်းတွေတက်ခွင့်ရှိတယ်။ ဘီအေဒီပလိုမာကနေ ပြန်စစရာ မလိုဘူး။

တကယ်တော့ ဘွဲ့လွန်အတန်းတွေဆိုတာက လူသစ်တွေမဟုတ်ပါဘူး။ လူဟောင်းတွေဖြစ်ပါတယ်။ ဘွဲ့လွန် အတန်းမှာ ကိုယ်နားမလည်တဲ့ ဘာသာရပ်၊ ကိုယ်စိတ်မဝင်စားတဲ့ဘာသာရပ်တွေကိုလည်း မယူကြပါဘူး။ စာအတွက် ဟိုလူကိုအပူကပ်၊ ဒီလူကိုအပူကပ်တာမျိုးလည်း မရှိပါဘူး။ စူပါဗိုက်ဆာမျက်နှာကို ကြည့်နေရ တာက လွဲရင်ပေါ့။ စူပါဗိုက်ဆာလည်း ကိုယ့်နဲ့အဆင်မပြေရင် ရုံးကို စာသင်ပြီး ပြောင်းလို့ရပါတယ်။ မဟာတန်းဆိုတာ ပိုက်ဆံပေးပြီး သင်ရတာမို့ ကျောင်းသားမှာလည်း အခွင့်အရေးရှိတယ်။ အခြားနိုင်ငံမှာ တော့ မသိဘူး။ သီရိလင်္ကာမှာက ပညာရေးနဲ့ ကျန်းမာရေးက အခမဲ့။ သို့ပေမယ့် ပညာရေးက ဘွဲ့ရပြီးတဲ့အထိဘဲ အခမဲ့က။ ဘွဲ့လွန်သင်တန်းတွေမှာတော့ ကိုယ့်ပိုက်ဆံနဲ့ကိုယ် တက်ရတယ်။ ကိုယ့်ပိုက်ဆံကို ကိုယ်တကယ်အလိုရှိတဲ့ ပညာရပ်မှာ အသုံးပြုကြတယ်။ ကိုယ့်ပညာရေးမှာ အဆင်မပြေရင် ဆရာလည်း ကိုယ်တိုင်ပြောင်းခွင့်ရှိတယ်။

ဘယ်သူ့ကိုမှ အပြစ်ချင်တာမျိုးမရှိပေမယ့် မဟာတန်းအတွက် ဘယ်လိုတွေပြင်ဆင်ရမလဲလို့ မေးတဲ့သူတွေ အတွက် ပြောပြချင်တာလေးတွေရှိပါတယ်။ သီရိလင်္ကာလာရင် ဘာလိုလဲ ငွေဘယ်လောက်ရှိရင် ရမလဲ လို့ တချို့က မေးကြတာပေါ့။ ငွေကအရေးမကြီးပေမယ့် ကိုယ်သင်ယူရမည့် အတန်းတွေကိုတော့ သိဖို့အရေး ကြီးတယ်။ ဘာတွေသင်မလဲ၊ ဘာတွေလေ့လာထားရမလဲ ဆိုတာမျိုးတော့ သိထားသင့်တယ်။ နောက်ကိုယ်ယူမည့် ဘာသာစကားကဘာလဲ။ ဥပမာ- သီရိလင်္ကာမှာ ဗုဒ္ဓဘာသာတက္ကသိုလ်တွေမှာ တက်မယ်ဆိုရင် အင်္ဂလိပ်၊ ဆင်ဟလာ၊ ပါဠိ သုံးဘာသာရှိတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံက လာတက်တဲ့ရဟန်းတော် များကတော့ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားနဲ့ လာလေ့လာတာဖြစ်ပါတယ်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားနဲ့ လေ့လာမှာ ဖြစ်သည့်အတွက် အင်္ဂလိပ်စကားတော့ တတ်ထားရပါမယ်။ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ဖို့ကို ပြောရမယ်ဆိုလျှင် အင်္ဂလိပ်လိုဘာသာပြန်ထားတဲ့ ဗုဒ္ဓဘာသာစကားလုံး အသုံအနှုန်းတွေကိုလည်း သိထားဖို့လိုပါတယ်။ ကိုယ်တိုင်မည့်တက္ကသိုလ်နဲ့ ပြဌာန်းထားတဲ့ဘာသာရပ်၊ ကိုယ်ရွေးချယ်မည့် ဘာသာရပ်တွေကို သိထားရင် ပိုကောင်းတယ်။ ကြိုတင်လေ့လာလို့လည်းရပါတယ်။ မြန်မာကျောင်းသားတွေရေးထားတဲ့ အကျဉ်းချုပ် ပို့ချချက်တွေရှိပါတယ်။ အဲဒါတွေကို ကြိုတင်လေ့လာလို့ရပါတယ်။ ဖတ်ပြီးတော့ ကိုယ်ကြိုက်တာ၊ မကြိုက်တာ၊ ယူချင်တာ၊ မယူချင်တာ သိရတာပေါ့။ မဟာတန်းဆိုတာ အထက်ကပြောခဲ့သလို ကိုယ့်ဟာ ကိုယ်ရုန်းရမယ်ဖြစ်သည့်အတွက် သိသင့်သိထိုက်တာလေးကို သက်ဆိုင်သူတွေဆီ မေးမြန်းပြီးရင် ကိုယ်တိုင်ရှာဖွေရပါတယ်။ ဟိုလူကြောင့် ဒီလူကြောင့်၊ ဟိုလူမကူလို့၊ ဒီလူမအားလို့ဆိုတာမျိုးနဲ့ မဟာတန်းကျသွားတယ်ဆိုတာမျိုး အကြောင်းပြရမည့် အတန်းလည်း မဟုတ်ပါဘူး။ 

မြန်မာနိုင်ငံကလာသည့်ရဟန်းတော်များဆိုရင် တက္ကသိုလ်တစ်ခုခုက ဘီအေဘွဲ့ရပြီးသည့်သူ၊ သို့မဟုတ်၊ ဓမ္မာစရိယဘွဲ့ရပြီးသည့်သူတွေဖြစ်ကြပါတယ်။ တစ်ချို့က လူတက္ကသိုလ်တစ်ခုခုကနေရတဲ့ဘွဲ့နဲ့ လာချိတ်တာလည်း ရှိပါတယ်။ ဘွဲ့လွန်မဟာတန်းကို လာတက်ကြတယ်။ အခက်အခဲရှိတဲ့သူတွေရှိသလို အဆင်ပြေနေသည့်သူတွေလည်း ရှိပါတယ်။ ဒီမှာအကြံပြုချင်တာတစ်ခုက အကယ်၍ အချိန်ပေးနိုင်တယ် ဆိုရင် မနိုင်မနင်းဖြစ်နေတယ်ဆိုရင် ဘွဲ့လွန်ဒီပလိုအတန်းကို အရင်တက်စေချင်တယ်။ တစ်နှစ်ဘဲလေ၊ မကြာပါဘူး။ ဒီနယ်ပယ်မှာ သုံးတဲ့စကားလုံးတွေ လေ့လာမှုပုံစံတွေ အယူအဆတွေကအစ အသေးစိတ် လေ့လာလို့ရတယ်။ ဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာအတန်းက အမ်အေအတန်းအတွက် အထောက်အကူပြုတဲ့စာတွေဘဲ သင်ပါတယ်။ ဒီပလိုမာတန်းပြီးရင်တော့ မဟာတန်းမှာ လွယ်လွယ်ကူကူနဲ့ ကျော်ဖြတ်လို့ရတာပေါ့။

ဘယ်တက္ကသိုလ်မဆို၊ ကျောင်းသားနည်းရင်နည်းသလို ဆရာတွေက အခွင့်အရေးပိုပေးတယ်။ ဂရုပိုစိုက်တ ယ်။ ဒီပလိုမာဘဲဖြစ်ဖြစ်၊ အမ်အေဘဲဖြစ်ဖြစ် ဒီအတိုင်းဘဲ။ ကျောင်းသားနည်းတော့ Assignment ကို ကောင်းကောင်းစစ်ပေးတာ၊ လိုအပ်တာတွေ စိတ်ရှည်လက်ရှည်ပြောပြတာ။ ရေးမယ့် Thesis ကို Presentation တွေလုပ်ခိုင်းတာတွေ ရှိတယ်။ ကျောင်းသား ရာချီပြီးအခန်းပြည့်နေတဲ့စာသင်ခန်းတွေလည်း ရှိတယ်။ အဲလိုအခန်းတွေမှာ ကျောင်းသားတစ်ယောက်ချင်းဆီ စကားပြောဖို့မပြောနဲ့ လာတက်တဲ့ကျောင်း သားတွေကိုတောင် အကုန်မမှတ်မိဘူး။ အနီးကပ်နေတဲ့ ကျောင်းသားတစ်ချို့တစ်လေဘဲ မှတ်မိတယ်။ ကျောင်းသားနည်းလေ ဆရာနဲ့ပိုရင်းနှီးလေဘဲ။ စာသင်ချိန်မှာလည်း အပြန်အလှန် စကားပြောဖို့ အခွင့်အရေးပိုသာလေဘဲ။ ကိုယ်တကယ်စိတ်ဝင်စားသည့် ဘာသာရပ်တွေမှာ လေ့လာလို့ ပိုကောင်း လေဘဲ။
နောက်တစ်ခုက ကျောင်းသားတွေကလည်း အမျိုးအစားတွေများတယ်။ စာလုပ်တဲ့သူ၊ စာမလုပ်တဲ့သူ၊ အပျော်လိုက်သူ အပျင်းပြေကျောင်းလာတက်သူစသည်ကတော့ တက္ကသိုလ်တိုင်းမှာ ရှိမှာပါ။ အဲဒါကိုတော့ ဒီနေရာမှာမဆိုချင်ပါ။ စာလုပ်တဲ့သူတွေထဲကလည်း ကွဲသေးတယ်။ တစ်ချို့က University Ranking ကို ရှာတာ၊ တက္ကသိုလ်ကောင်းရင် သူလည်း လူတော်လို့ထင်နေတဲ့သူလည်း ရှိတယ်။ တစ်ချို့က ဆရာရှာတာ၊ ဆရာတော်ရင် သူလည်းလူတော်လို့ ထင်နေတာတွေလည်း ရှိတယ်။ တကယ်တော့ အဲဒီတက္ကသိုလ်တွေ ဆရာတွေက ကိုယ်နဲ့ ပုဂ္ဂလသပ္ပါယ၊ သေနာသနသပ္ပါယ ဖြစ်မှ အဆင်ပြေတာပါ။ အခုတက်နေတဲ့တက္ကသို လ်ဆိုရင် နာဂါနန္ဒတက္ကသိုလ်။ ဒီတက္ကသိုလ်က တည်ထောင်ထားတာ မကြာသေးဘူး။ သီရိလင်္ကာရဲ့ University Ranking တွေထဲမှာဆိုရင် အောက်ကနေ ကြည့်မှ တွေ့ရလိမ့်မယ်ထင်တယ်။ လာတက်တဲ့ အတန်းဖော်တွေက ဟိုဆရာမဆိုရင်၊ ကိုလံဘိုတက္ကသိုလ်ကနေလာတက်တာ။ ဟိုအဘိုးကြီးက ကေလနိယ၊ psychiatrist က ပေရာဒနိယက စသည်ပေါ့။ သူတို့ကျတော့ တက္ကသိုလ်ကိုရှာတာလည်း မဟုတ်ဘူး။ ဆရာကိုရှာနေတာလည်း မဟုတ်ဘူး။ Subject ကို ရှာတာ။ ကိုယ်စိတ်ဝင်စားတဲ့ ဘာသာရပ် မရှိတဲ့နေရာမှာ နာမည်ကြီးပေမယ့် လိုရင်းဘယ်ရောက်မလဲ။ တကယ်တော့ ဘွဲ့လွန်အတန်းတွေက ကိုယ်လုပ်မှ ကိုယ်ရတာပါ။ တက္ကသိုလ်တွေ ဆရာတွေ မလိုအပ်ဘူးလားဆိုတော့ လိုအပ်ပါတယ်။ တက္ကသိုလ်ရဲ့ဝန်ဆောင်မှုတွေ ကောင်းဖို့လိုတယ်။ ဆရာလည်း အရည်အချင်းပြည့်မီဖို့လိုတယ်။ တက္ကသိုလ်ဝန်ဆောင်မှုကောင်းရုံ၊ ဆရာအရည်အသွေးပြည့်ရုံနဲ့ ကိုယ်ပညာပိုတတ်သွားတာ မဟုတ်သေးဘူး။ ကိုယ်ကိုယ်တိုင်ကြိုးစားအားထုတ်မှုက ပိုပြီး အရေးကြီးပါတယ်။

ပြောပြချင်တာက သီရိလင်္ကာမှာ ဗုဒ္ဓဘာသာတက္ကသိုလ်တစ်ခုခုက မဟာတန်းလာတက်ရင် မိမိယူတဲ့ ဘာသာစကား အင်္ဂလိပ်ဆိုရင် အင်္ဂလိပ်ပေါ့၊ သင်ခဲ့ပါ။ နိုင်ငံတကာပညာရှင်တွေ ရေးထားတဲ့ ဗုဒ္ဓဘာသာစာအုပ်တွေ ဖတ်ထားပါ။ တက္ကသိုလ်ဖြစ်သည့်အတွက် သုတေသနအကြောင်း လေ့လာထားပါ။ ကိုယ့်ဟာကိုယ်ဖတ်ရတာပျင်းစရာဖြစ်နေရင် သိတဲ့သူတစ်ဦးဦးဆီ မေးမြန်းတာမျိုး။ ဆွေးနွေးတာမျိုး လုပ်ပါ။ အဲဒါတွေမပါလာဘဲ ဒီရောက်မှ လုပ်မယ်ဆိုရင် Assignment တွေပေးမှ ဘယ်လိုရေးရမှန်းမသိ၊ ခြေမကိုင်မိ၊ လက်မကိုင်မိတာမျိုး ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ Thesis ခေါင်းစဉ် ရွေး၊ ဆရာနဲ့လာဆွေးနွေးဆိုမှ ဘာပြောရမှန်းမသိ ဖြစ်နေတာမျိုးလည်း ရှိပါတယ်။ နောက်ဆုံးတော့ ကြံရာမရ၊ ရေးထားတဲ့ ပို့ချချက်အကျဉ်းတွေ အလွတ်ကျက်ပြီး ဖြေရတာမျိုးတွေ ဖြစ်သွားတတ်တယ်။ စာမေးပွဲအောင်ဖို့က မခက်ပါဘူး။ အချင်းချင်း ကူညီပေးလို့ရတယ်။ စာတတ်ဖို့က အရေးကြီးတာလေ။ အခုကျက်၊ အခုဖြေ၊ အခုအောင်တာမျိုးက စာတတ်တာမှ မဟုတ်တာ။ အဲဒါကြောင့် အချိန်တွေမြုပ်နှံထားသင့်တယ်။ တစ်နှစ်၊ နှစ်နှစ်ဆိုတာ ဘာမှမကြာပါဘူး။ ဒီစားကျက်ထဲမှာ ကိုယ်ဘယ်လောက်လိုက်စားနိုင် သလဲ။ ကိုယ့်ရဲ့ရေရှည်ဘဝခရီးအတွက် ဘယ်လောက်ထိ အသုံးဝင်မလဲဆိုတာ ကိုယ့်ရဲ့လေ့လာမှုက ပိုအရေးကြီးတယ်မလား။ ပညာရေးခရီးမှာ အချိန်တွေပေးဆပ်နိုင်ပါစေ။ ပညာတတ်ကြီးတွေဖြစ်ကြပါစေလို့ ဆုတောင်းလိုက်ပါတယ်။ အမှားပါရင်ခွင့်လွတ်ပါလို့ တောင်းပန်ပါကြောင်း ------------

အရှင်နန္ဒိယ (ဖယ်ခုံ)
09.09.2019  02:40:00 PM 

Zawgyi

ဘှဲ့လှနျ မဟာဝိဇ်ဇာတနျးကို လာတကျလြှငျ

ဒီစာကို မဟာဝိဇၨာတန္းစာေမးပြဲေျဖၿပီးကတည္းက ေရးဖို႔စိတ္ကူးရွိခဲ့ေပမယ့္ အခြင့္မသာခဲ့လို႔ မေရးျဖစ္ခဲ့ ပါဘူး။ သိလို႔တတ္လို႔ေရးတာမဟုတ္လို႔ အျပည့္အစုံကေတာ့ တင္ျပႏိုင္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။ ကိုယ္ျမင္တာ ေလးဘဲ ေရးရတာဆိုေပမယ့္လည္း ဖတ္မိတဲ့သူေတြအတြက္ အက်ိဳးရွိလိမ့္မယ္လို႔လည္း ယုံၾကည္ပါတယ္။ သိၿပီးသားသူေတြအတြက္ သိပ္မထူးေပမယ့္ မသိေသးသည့္သူနဲ႔ သိခ်င္တဲ့သူေတြအတြက္ လိုအပ္လိမ့္မယ္လို႔ ယူဆပါတယ္။ သီရိလကၤာက မိမိရဲ႕အေတြ႔အႀကဳံကိုဘဲ အေျခခံၿပီး ေရးသားပါတယ္။

မဟာဝိဇၨာက ဘြဲ႔လြန္အတန္းျဖစ္သည့္အတြက္ လူတိုင္းဘြဲ႕ရၿပီးသူေတြဘဲျဖစ္ပါတယ္။ မဟာတန္းကို ဘာလို႔လာတက္တာလဲ ဆိုေတာ့ ဒီဘြဲ႔နဲ႔အန္ဝင္ခြင္က်ျဖစ္မည့္အေျဖက ကိုယ္ေလ့လာတဲ့ဘာသာရပ္မွာ ပိုၿပီး အေသးစိတ္သိခ်င္လို႔၊ ကိုယ့္နယ္ပယ္မွာ တစ္ဆင့္တိုး ေလ့လာခ်င္လို႔ လို႔ဘဲေျဖရလိမ့္မယ္ထင္ပါ တယ္။ အေျခခံပညာေရးမွာ လူတိုင္း ႏိုင္ငံသားတိုင္း သိထားသင့္တဲ့ အေျခခံပညာေတြကိုု သင္ယူခဲ့ရပါ တယ္။ အေျခခံပညာေရးအဆင့္ ေအာင္ၿပီးေတာ့ တကၠသိုလ္အဆင့္၊ ေကာလိပ္အဆင့္မွာ ကိုယ္စိတ္ဝင္စား တဲ့ ဘာသာရပ္၊ ကိုယ့္အတြက္အသုံးဝင္မည့္ ပညာရပ္ကို ေရြးခ်ယ္ၿပီး သင္ယူခဲ့ၾကပါတယ္။ အဲဒီမွာ ေမဂ်ာနဲ႔မိုင္နာဆိုတာကို ေရြးရတာေပါ့။ အဓိကေရြးခ်ယ္ထားတဲ့ စိတ္ႀကိဳက္ဘာသာရပ္ကို သင္ယူရသလို ေဘးကဘာသာရပ္ေတြကိုလည္း ပါးပါးေလး ေလ့လာရပါတယ္။ တကၠသိုလ္အလိုက္ သတ္မွတ္ခ်က္ေတြ မတူညီေပမယ့္ ကိုယ့္ဘာသာရပ္နဲ႔ဆက္စပ္မည့္ သို႔မဟုတ္ လိုအပ္မည့္ အျခားဘာသာရပ္ေတြကိုလည္း ၅ ခု ၆ ခုေလာက္ ေရြးခ်ယ္ရပါတယ္။ တကၠသိုလ္ေတြကြဲရင္ကြဲသလို သတ္မွတ္ခ်က္ေတြကြဲပါတယ္။ တစ္ခ်ိဳ႕တကၠသိုလ္ဆိုရင္ ငါးခုေျခာက္ခုေတာင္ မကပါဘူး။ သို႔ေသာ္ ေရြးခ်ယ္ခြင့္ေတြေပးပါတယ္။ သင္ယူရမည့္ ဘာသာက ေျခာက္ခုဆိုရင္ ျပဌာန္းထားတာက တစ္ဆယ္၊ တစ္ဆယ္ေက်ာ္ ျဖစ္ခ်င္ျဖစ္မယ္။ အဲဒီထဲ စိတ္ႀကိဳက္ေျခာက္ခုေရြးဆိုတာမ်ိဳး။ အဲဒါကိုေအာင္ျမင္သြားရင္ ဘာသာရပ္အလိုက္ သိပၸံဘြဲ႔၊ ဝိဇၨာဘြဲ႔၊ ေဆးေက်ာင္းစသည့္ ဘြဲ႔ေတြ ရခဲ့ၾကတာေပါ့။

ဘြဲ႔ရၿပီးရင္ အလုပ္ေတြဆက္လုပ္ၾကၿပီ၊ ကိုယ္ေလ့လာထားသည့္ဘာသာရပ္နဲ႔ လိုက္ဖက္တဲ့ အလုပ္ေတြကို လုပ္ၾကတဲ့အခ်ိန္ေပါ့။ ကိုယ့္အဓိကသင္ယူထားတဲ့ဘာသာရပ္ေတြ ရွိေနၾကၿပီပဲ။ ပညာလည္းသင္ၿပီး ဘြဲ႔လည္း ရၿပီး ျဖစ္ေနၾကၿပီေလ။ လက္ေတြ႔အသုံးခ်ရမည့္အခ်ိန္ပါပဲ။ မဟာဝိဇၨာတန္းကို ဆက္မတက္ၾက တာမ်ားပါတယ္။ ဟုတ္ပါတယ္။ လူတိုင္းအတြက္ လိုအပ္ေနတာလည္း မဟုတ္ေတာ့ဘူးေလ။ မဟာဝိဇၨာတန္းက မသိမျဖစ္ သိရမယ့္အရာ၊ မသင္မေနရ သင္ရမယ့္စာေတြမွ မဟုတ္ေတာ့။ မလိုအပ္ဘဲနဲ႔ ဘာလို႔တက္ေနမလဲ။ MA တို႔ MSC တို႔ဆိုတာက မရွိမျဖစ္လိုအပ္တဲ့အရာလား ဆိုတဲ့ ေမးခြန္းကိုေတာ့ လူခ်င္းမတူရင္ မတူသလို အေျဖေတြလည္း ကြဲသြားတာေပါ့။  

ဒါဆိုရင္ မဟာတန္းကို ဘာလို႔တက္ေနၾကတာလဲ။ ေဒါက္တာဘြဲ႔ဆိုတာကေကာ ဘယ္အတြက္ဆက္လုပ္ ၾကတာလဲ ဆိုတဲ့ေမးခြန္းေတြကေတာ့ မဟာတန္းေရာက္သူတိုင္း အေျဖေတြသိၾကလိမ့္မယ္ထင္ပါတယ္။ မဟာတန္းဆိုတာ သူတို႔အတြက္ အမွန္တကယ္လိုအပ္လို႔ သင္ယူၾကတာပါ။ ဒီနယ္ပယ္ကို အေျခအေန အရ ကိုယ္ေရြးခ်ယ္ရုံနဲ႔မဟုတ္ဘဲ စိတ္ဝင္တစားအေသးစိတ္ေလ့လာခ်င္လို႔ပါဘဲ။ အေျခခံပညာေရးမွာ လည္း ဘယ္လိုေနရမယ္၊ ဘယ္လိုသိရမယ္ဆိုတာေတြသင္ယူခဲ့ၿပီးပါၿပီ။ တကၠသိုိလ္ သို႔မဟုတ္ ေကာလိပ္မွာ ဘဝအတြက္လိုအပ္တဲ့ပညာေတြလည္း သင္ယူခဲ့ၿပီးပါၿပီ။ မဟာဝိဇၨာတန္းမွာက ဘာသာရပ္အ သစ္ေတြ မဟုတ္ဘဲ ဘာသာရပ္အေဟာင္းေတြထဲမွာဘဲ ေယဘုယ်ဆန္ေနလို႔ ပိုၿပီးတိတိက်က် သိခ်င္လို႔ ထပ္ေလ့လာ သင္ယူေနရတဲ့ သေဘာပါဘဲ။ အဲဒါေၾကာင့္ မဟာဝိဇၨာတန္းျပဌာန္းစာေတြက ေက်ာင္းသားေတြအတြက္ နက္နဲတာေတြရွိေပမယ့္ ခက္ခဲေနတာမ်ိဳး မရွိပါဘူး။ အသင္အျပမေကာင္းလို႔ ဆရာကိုၿငီးေငြ႔တာ ပို႔ခ်ခ်က္ေတြကို ၿငီးေငြ႔တာတို႔ ရွိေပမယ့္ ဘာသာရပ္ကိုေတာ့ ၿငီးေငြ႔ေနတာမ်ိဳး မရွိပါဘူး။ ဒီဘာသာကို ကိုယ္တကယ္စိတ္ဝင္စားလို႔၊ တကယ္လိုအပ္မယ္ထင္လို႔ ေလ့လာေနတာျဖစ္ေနလို႔ပါ။ ဆရာသင္တာစိတ္မဝင္စားဘဲနဲ႔ ဘယ္လိုေလ့လာမလဲလို႔ေမးရင္ရင္ အြန္လိုင္းေပၚမွာ Google နဲ႔ အေဖာ္လုပ္တတ္ရင္ ဘယ္အရာမွ မခက္ေတာ့သည့္ေခတ္။

မဟာဝိဇၨာတန္းမွာေတာ့ ဆရာအသင္အျပကိုအားကိုးတာထက္ ကိုယ္တိုင္ရွာေဖြဖတ္ရႈေလ့လာဖို႔က ပိုအေရးႀကီးပါတယ္။ ပို႔ခ်ခ်က္ေတြက ကိုယ္ဘာသာရပ္နဲ႔ ဘယ္ေလာက္အေရးပါသလဲ၊ ဘယ္လိုဆက္စပ္မႈ ရွိသလဲ၊ ဘယ္လိုအသုံးဝင္မလဲ ဆိုတာမ်ိဳးကို ဆည္းကပ္ရပါတယ္။ ကိုယ္လိုခ်င္တာတစ္ျခား၊ ဆရာပို႔ခ်ေန တာတစ္ျခားဆိုရင္ အဲဒီဆရာကို ဒီလိုဒီလိုေတြ ပို႔ခ်ေပးပါဆိုတာမ်ိဳး ေျပာလို႔ရပါတယ္။ ေက်ာင္းသားမွာအဲဒီ အခြင့္အေရးေတြ ရွိပါတယ္။ ေျပာလို႔မရရင္ ရုံးကို စာတင္ၿပီး ဆရာေျပာင္းခိုင္းလို႔ ရပါတယ္။ ေက်ာင္းသား အမ်ားစု လက္မွတ္ထိုးၾကရင္ လ်င္လ်င္ျမန္ျမန္ ေျပာင္းေပးပါတယ္။ ဆရာသင္တဲ့စာေတြကိုဘဲ လိုက္မွတ္ ေနရတဲ့အတန္းမဟုတ္ေတာ့ပါဘူး။ ကိုယ္လိုခ်င္တဲ့ပုံစံကို ဆရာေရြးရတဲ့အတန္းျဖစ္ပါတယ္။

ေနာက္တစ္ခုက ဆရာေျပာတာကိုလိုက္မွတ္ၿပီး အေျခခံပညာေရးအတန္းလို စာေမးပြဲေျဖေနရတဲ့အတန္း လည္း မဟုတ္ေတာ့ပါဘူး။ ကိုယ့္အာေဘာ္ ကိုယ့္ပုံစံ ကိုယ္ပိုင္ေလ့လာမႈ ကိုယ္တိုင္ရွာေဖြေတြ႔ရွိတဲ့အရာ ေတြကို တင္ျပရတဲ့အတန္းဘဲ ျဖစ္ပါတယ္။ မဟာတန္းေတြမွာ တက္တဲ့ေက်ာင္းသားေတြက ေနာက္ခံခ်င္း လည္း တူၾကမွာ မဟုတ္ပါဘူး။ တင္ျပပုံေတြလည္း ကြဲပါတယ္။ ကိုယ့္အေၾကာင္းကိုယ္ေျပာေနတာမ်ိဳး မဟုတ္ေပမယ့္ လက္ေတြ႔ဆန္ေအာင္ အခုတက္ေနတဲ့အတန္းကို ဥပမာထားၿပီး ေျပာခ်င္တယ္။ အခုေလာ ေလာဆယ္ စာေရးသူ နာဂါနႏၵတကၠသိုလ္မွာ တက္ေနပါတည္။ ဘြဲ႔လြန္ ဒီမလိုမာသင္တန္း။ ေလာေလာ ဆယ္ အၿမဲလိုလို ဝိုင္းဖြဲ႔ၿပီး စကားေျပာျဖစ္ေနတဲ့ စာေရးသူတို႔အဖြဲ႔ ၆ ဦးရွိပါတယ္။ စာေရးသူ ျမန္မာႏိုင္ငံ၊ ေနာက္ထပ္ ကေမၻာဒီးယားက ဘုန္းႀကီးတစ္ပါး။ သီရိလကၤာက ေလးဦး။ တစ္ဦးက ပလက္စတစ္စက္ရုံက မန္ေနဂ်ာ၊ တစ္ဦးက ခႏၶာကိုယ္ခ်ိဳ႕တဲ့တဲ့ ကေလးေဆးရုံက ဆရာမတစ္ဦး၊ တစ္ဦးက ဆရာဝန္ (Psychiatrist), တစ္ဦးက ဘိန္းေတာဆရာမ။ ေျခာက္ဦးလုံးရဲ႕ ေနာက္ခံက တစ္မ်ိဳးစီ။ အျမင္ေတြလည္း တစ္မ်ိဳးစီ။ ေနာက္ဆုံး သစ္စစ္ေခါင္းစဥ္ေရြးေတာ့ ပိုေတာင္သိသာေသးတယ္။ ဆည္းကပ္ပုံ စိတ္ဝင္စားမႈ တင္ျပပုံေတြက တစ္မ်ိဳးစီ။ အတန္းခ်င္းတူေပမယ့္ သင္ယူပုံက တစ္မ်ိဳးစီ။ ဒါေပမယ့္ ဒီသင္တန္းမွာ ကိုယ္တိုင္လိုအပ္ခ်က္ကိုယ္စီ သင္ယူလို႔ရၾကတယ္။ အခု စာေရးသူတို႔ တက္ေနတဲ့အတန္းက Postgraduate Diploma of Buddhist and Ayurveda for Psychiatry and counselling ျဖစ္ပါတယ္။ စာေရးသူက Buddhist psychiatry နဲ႔ counseling အေၾကာင္းကို ေလ့လာခ်င္လို႔ ဒီအတန္းကို ေရြးခ်ယ္တယ္။ စာေရးသူက ျမန္မာႏိုင္ငံက ဘုန္းႀကီးတစ္ပါး။ ဟုိဆရာမဆိုရင္ Bsc နဲ႔ေက်ာင္းၿပီးထားတာ ဘီေအနဲ႔မဟုတ္ဘူး။ Listening and speaking science လို႔ေျပာတာပဲ။ အဲဒါေၾကာင့္ စကားမေျပာႏို္င္တဲ့ ကေလးကို စကားေျပာေအာင္ ေလ့က်င့္ေပး၊ စကားေျပာေပး၊ နားေထာင္ေပး စတဲ့အလုပ္ေတြ ေဆးရုံမွာ အလုပ္လုပ္ေနတယ္။ ဘာလို႔ဒီအတန္းကို ေရြးခ်ယ္တာလဲဆိုေတာ့ psychiatry & counseling က သူူ႔အလုပ္နဲ႔ အသုံးဝင္တယ္။ ဒီဘာသာရပ္ကို စိတ္လည္း ဝင္စားလို႔ တက္တာျဖစ္တယ္။ Psychiatrist နဲ႔ ဟိုဘိန္းေတာဆရာမကေတာ့ ေျပာစရာမလိုဘူး။ တိုက္ရုိက္ကို သက္ဆိုင္တယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ပလက္စတစ္စက္ရုံမန္ေနဂ်ာကေတာ့ သိပ္မဆိုင္ဘူးလို႔ ေျပာလို႔ရတယ္။ သူကေတာ့ အသက္ႀကီးၿပီး။ ငါးဆယ္ေက်ာ္၊ သို႔မဟုတ္ ေျခာက္ဆယ္ေလာက္ေတာ့ရွိၿပီ။ ေမးၾကည့္ေတာ့ သူကေျပာတယ္။ က်န္းမာေရး လိုက္စားခ်င္လို႔ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ဗုဒၶဘာသာရဲ႕အဆုံးအမနဲ႔ ပိုနီးစပ္ခ်င္လို႔ ေလ့လာတယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ ကေမၻာဒီယားဘုန္းႀကီးကေတာ့ ေက်ာင္းမွာ ခႏၶာကိုယ္မသန္စြမ္းတဲ့ ကေလး သုံးေလးဆယ္ရွိတယ္။ စာသင္ေပးရတယ္။ counselor လည္း လိုအပ္ေနတယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ အားလုံးက ကိုယ့္အေၾကာင္းနဲ႔ကိုယ္ ဒီအတန္းနဲ႔ ဆက္စပ္တဲ့သူေတြခ်ည္းပါပဲ။

ေက်ာင္းသားေတြကလည္း ကိုယ့္လိုအပ္ခ်က္နဲ႔ကိုယ္ ေလ့လာၾကတယ္။ လုိအပ္တာကို ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ေျပာတယ္။ ဆရာေတြကလည္း ႏႈပ္တယ္။ ေပးတဲ့ Assignment ေတြကအစ ေက်ာင္းသားေတြရဲ႕ စိတ္ဝင္စားမႈလည္းရွိေအာင္ အေျခအေနၾကည့္ၿပီး ေပးၾကတယ္။ ဥပမာ- Healing practice for mental disease ဆိုတဲ့ေခါင္းစဥ္ကို ျမန္မာေက်ာင္းသားေတြအတြက္ Healing practice for mental disease in Myanmar, သီရိလကၤာႏိုင္ငံသားေတြအတြက္ in Sri Lanka, ကေမၻာဒီးယား ေက်ာင္းသားေတြအတြက္ in Cambodia, ဗီယနမ္ေက်ာင္းသားေတြအတြက္လည္း in Vietnam။ အဲလုိေလးေတြ ေပးၾကတယ္။ မဟာတန္းမွာ ေအာက္က ကိုယ္ေလ့လာခဲ့တဲ့ ပညာရပ္ေတြ လာသြန္ခ်တဲ့အတန္းလို႔ေတာင္ တစ္ခ်ိဳ႕ကေျပာ ၾကေသးတယ္ မလား။ အဲဒါလည္း ဟုတ္တာပဲ။ ဘာသာရပ္အသစ္ေတြမွ မဟုတ္တာ။ ကိုယ့္အသိပညာေတြ ကို ပညာေရးစံညြန္းနဲ႔ လာၿပီးတိုင္းျခင္းတစ္မ်ိဳးပါပဲ။

စကားစပ္လို႔ ဒီပလိုမာအတန္းကိုလည္း ေျပာရဦးမယ္။ ဘီေအမတက္ခင္က ဒီပလိုမာအတန္းလည္း ရွိတယ္။ အဲဒီဒီပလိုမာက ဘီေအအတန္းအတြက္ အေထာက္အကူျပဳတဲ့အတန္းေတြျဖစ္ပါတယ္။ အခုတက္ ေနတဲ့ ဘြဲ႕လြန္ဒီမလိုမာ အတန္းကေတာ့ မဟာတန္းအတြက္ အေထာက္အကူျပဳမည့္အတန္းဘဲ ျဖစ္ပါတ ယ္။ စာေရးသူက Buddhist study နဲ႔တက္လာခဲ့သည့္သူျဖစ္သည့္အတြက္ မဟာတန္းကို တိုက္ရုိက္ဝင္လို႔ ရပါတယ္။ ဒီပညာရပ္ကို ေကာင္းေကာင္းေလးေလ့လာခ်င္လို႔ ဒီပလိုမာက စတက္တာျဖစ္တယ္။ ေစာေစာ က ေျပာတဲ့ သိပၸံဘြဲ႔နဲ႔ေဆးေက်ာင္းနဲ႔ တက္လာတဲ့သူေတြက ဗုဒၶဘာသာ ဘာသာရပ္ရဲ႕ အသုံးအႏႈန္းနဲ႔ အျခားအေျခခံအသိပညာေတြလိုအပ္ေနသည့္အတြက္ မဟာတန္းကို တိုက္ရုိက္ခ်ိတ္လို႔မရဘဲ ဘြဲ႔လြန္ဒီပ လိုမာအတန္း အရင္တက္ရပါတယ္။ ဒါကေတာ့ မဟာတန္းတက္ႏိုင္ဖို႔ အတြက္ ခ်ိတ္ဆက္ေပးတဲ့ ဘြဲ႕လြန္ အတန္းတစ္ခုပါ။ ဘြဲ႕ရၿပီးသူတိုင္း ဘြဲ႔လြန္အတန္းေတြတက္ခြင့္ရွိတယ္။ ဘီေအဒီပလိုမာကေန ျပန္စစရာ မလိုဘူး။

တကယ္ေတာ့ ဘြဲ႔လြန္အတန္းေတြဆိုတာက လူသစ္ေတြမဟုတ္ပါဘူး။ လူေဟာင္းေတြျဖစ္ပါတယ္။ ဘြဲ႔လြန္ အတန္းမွာ ကိုယ္နားမလည္တဲ့ ဘာသာရပ္၊ ကိုယ္စိတ္မဝင္စားတဲ့ဘာသာရပ္ေတြကိုလည္း မယူၾကပါဘူး။ စာအတြက္ ဟိုလူကိုအပူကပ္၊ ဒီလူကိုအပူကပ္တာမ်ိဳးလည္း မရွိပါဘူး။ စူပါဗိုက္ဆာမ်က္ႏွာကို ၾကည့္ေနရ တာက လြဲရင္ေပါ့။ စူပါဗိုက္ဆာလည္း ကိုယ့္နဲ႔အဆင္မေျပရင္ ရုံးကို စာသင္ၿပီး ေျပာင္းလို႔ရပါတယ္။ မဟာတန္းဆိုတာ ပိုက္ဆံေပးၿပီး သင္ရတာမို႔ ေက်ာင္းသားမွာလည္း အခြင့္အေရးရွိတယ္။ အျခားႏိုင္ငံမွာ ေတာ့ မသိဘူး။ သီရိလကၤာမွာက ပညာေရးနဲ႔ က်န္းမာေရးက အခမဲ့။ သို႔ေပမယ့္ ပညာေရးက ဘြဲ႔ရၿပီးတဲ့အထိဘဲ အခမဲ့က။ ဘြဲ႕လြန္သင္တန္းေတြမွာေတာ့ ကိုယ့္ပိုက္ဆံနဲ႔ကိုယ္ တက္ရတယ္။ ကိုယ့္ပိုက္ဆံကို ကိုယ္တကယ္အလိုရွိတဲ့ ပညာရပ္မွာ အသုံးျပဳၾကတယ္။ ကို္ယ့္ပညာေရးမွာ အဆင္မေျပရင္ ဆရာလည္း ကိုယ္တုိင္ေျပာင္းခြင့္ရွိတယ္။

ဘယ္သူ႔ကိုမွ အျပစ္ခ်င္တာမ်ိဳးမရွိေပမယ့္ မဟာတန္းအတြက္ ဘယ္လိုေတြျပင္ဆင္ရမလဲလို႔ ေမးတဲ့သူေတြ အတြက္ ေျပာျပခ်င္တာေလးေတြရွိပါတယ္။ သီရိလကၤာလာရင္ ဘာလိုလဲ ေငြဘယ္ေလာက္ရွိရင္ ရမလဲ လို႔ တခ်ိဳ႕က ေမးၾကတာေပါ့။ ေငြကအေရးမႀကီးေပမယ့္ ကိုယ္သင္ယူရမည့္ အတန္းေတြကိုေတာ့ သိဖို႔အေရး ႀကီးတယ္။ ဘာေတြသင္မလဲ၊ ဘာေတြေလ့လာထားရမလဲ ဆိုတာမ်ိဳးေတာ့ သိထားသင့္တယ္။ ေနာက္ကိုယ္ယူမည့္ ဘာသာစကားကဘာလဲ။ ဥပမာ- သီရိလကၤာမွာ ဗုဒၶဘာသာတကၠသိုလ္ေတြမွာ တက္မယ္ဆိုရင္ အဂၤလိပ္၊ ဆင္ဟလာ၊ ပါဠိ သုံးဘာသာရွိတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံက လာတက္တဲ့ရဟန္းေတာ္ မ်ားကေတာ့ အဂၤလိပ္ဘာသာစကားနဲ႔ လာေလ့လာတာျဖစ္ပါတယ္။ အဂၤလိပ္ဘာသာစကားနဲ႔ ေလ့လာမွာ ျဖစ္သည့္အတြက္ အဂၤလိပ္စကားေတာ့ တတ္ထားရပါမယ္။ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ဖို႔ကို ေျပာရမယ္ဆိုလွ်င္ အဂၤလိပ္လိုဘာသာျပန္ထားတဲ့ ဗုဒၶဘာသာစကားလုံး အသုံအႏႈန္းေတြကိုလည္း သိထားဖို႔လိုပါတယ္။ ကိုယ္တိုင္မည့္တကၠသိုလ္နဲ႔ ျပဌာန္းထားတဲ့ဘာသာရပ္၊ ကိုယ္ေရြးခ်ယ္မည့္ ဘာသာရပ္ေတြကို သိထားရင္ ပိုေကာင္းတယ္။ ႀကိဳတင္ေလ့လာလို႔လည္းရပါတယ္။ ျမန္မာေက်ာင္းသားေတြေရးထားတဲ့ အက်ဥ္းခ်ဳပ္ ပို႔ခ်ခ်က္ေတြရွိပါတယ္။ အဲဒါေတြကို ႀကိဳတင္ေလ့လာလို႔ရပါတယ္။ ဖတ္ၿပီးေတာ့ ကိုယ္ႀကိဳက္တာ၊ မႀကိဳက္တာ၊ ယူခ်င္တာ၊ မယူခ်င္တာ သိရတာေပါ့။ မဟာတန္းဆိုတာ အထက္ကေျပာခဲ့သလို ကိုယ့္ဟာ ကိုယ္ရုန္းရမယ္ျဖစ္သည့္အတြက္ သိသင့္သိထိုက္တာေလးကို သက္ဆိုင္သူေတြဆီ ေမးျမန္းၿပီးရင္ ကိုယ္တိုင္ရွာေဖြရပါတယ္။ ဟိုလူေၾကာင့္ ဒီလူေၾကာင့္၊ ဟိုလူမကူလို႔၊ ဒီလူမအားလို႔ဆိုတာမ်ိဳးနဲ႔ မဟာတန္းက်သြားတယ္ဆုိတာမ်ိဳး အေၾကာင္းျပရမည့္ အတန္းလည္း မဟုတ္ပါဘူး။ 

ျမန္မာႏိုင္ငံကလာသည့္ရဟန္းေတာ္မ်ားဆိုရင္ တကၠသိုလ္တစ္ခုခုက ဘီေအဘြဲ႔ရၿပီးသည့္သူ၊ သို႔မဟုတ္၊ ဓမၼာစရိယဘြဲ႔ရၿပီးသည့္သူေတြျဖစ္ၾကပါတယ္။ တစ္ခ်ိဳ႕က လူတကၠသိုလ္တစ္ခုခုကေနရတဲ့ဘြဲ႕နဲ႔ လာခ်ိတ္တာလည္း ရွိပါတယ္။ ဘြဲ႔လြန္မဟာတန္းကို လာတက္ၾကတယ္။ အခက္အခဲရွိတဲ့သူေတြရွိသလို အဆင္ေျပေနသည့္သူေတြလည္း ရွိပါတယ္။ ဒီမွာအႀကံျပဳခ်င္တာတစ္ခုက အကယ္၍ အခ်ိန္ေပးႏိုင္တယ္ ဆိုရင္ မႏိုင္မနင္းျဖစ္ေနတယ္ဆိုရင္ ဘြဲ႔လြန္ဒီပလိုအတန္းကို အရင္တက္ေစခ်င္တယ္။ တစ္ႏွစ္ဘဲေလ၊ မၾကာပါဘူး။ ဒီနယ္ပယ္မွာ သုံးတဲ့စကားလုံးေတြ ေလ့လာမႈပုံစံေတြ အယူအဆေတြကအစ အေသးစိတ္ ေလ့လာလို႔ရတယ္။ ဘြဲ႕လြန္ဒီပလိုမာအတန္းက အမ္ေအအတန္းအတြက္ အေထာက္အကူျပဳတဲ့စာေတြဘဲ သင္ပါတယ္။ ဒီပလိုမာတန္းၿပီးရင္ေတာ့ မဟာတန္းမွာ လြယ္လြယ္ကူကူနဲ႔ ေက်ာ္ျဖတ္လိုိ႔ရတာေပါ့။

ဘယ္တကၠသိုလ္မဆို၊ ေက်ာင္းသားနည္းရင္နည္းသလို ဆရာေတြက အခြင့္အေရးပိုေပးတယ္။ ဂရုပိုစိုက္တ ယ္။ ဒီပလိုမာဘဲျဖစ္ျဖစ္၊ အမ္ေအဘဲျဖစ္ျဖစ္ ဒီအတိုင္းဘဲ။ ေက်ာင္းသားနည္းေတာ့ Assignment ကို ေကာင္းေကာင္းစစ္ေပးတာ၊ လိုအပ္တာေတြ စိတ္ရွည္လက္ရွည္ေျပာျပတာ။ ေရးမယ့္ Thesis ကို Presentation ေတြလုပ္ခိုင္းတာေတြ ရွိတယ္။ ေက်ာင္းသား ရာခ်ီၿပီးအခန္းျပည့္ေနတဲ့စာသင္ခန္းေတြလည္း ရွိတယ္။ အဲလိုအခန္းေတြမွာ ေက်ာင္းသားတစ္ေယာက္ခ်င္းဆီ စကားေျပာဖို႔မေျပာနဲ႔ လာတက္တဲ့ေက်ာင္း သားေတြကိုေတာင္ အကုန္မမွတ္မိဘူး။ အနီးကပ္ေနတဲ့ ေက်ာင္းသားတစ္ခ်ိဳ႕တစ္ေလဘဲ မွတ္မိတယ္။ ေက်ာင္းသားနည္းေလ ဆရာနဲ႔ပိုရင္းႏွီးေလဘဲ။ စာသင္ခ်ိန္မွာလည္း အျပန္အလွန္ စကားေျပာဖို႔ အခြင့္အေရးပိုသာေလဘဲ။ ကိုယ္တကယ္စိတ္ဝင္စားသည့္ ဘာသာရပ္ေတြမွာ ေလ့လာလို႔ ပိုေကာင္း ေလဘဲ။

ေနာက္တစ္ခုက ေက်ာင္းသားေတြကလည္း အမ်ိဳးအစားေတြမ်ားတယ္။ စာလုပ္တဲ့သူ၊ စာမလုပ္တဲ့သူ၊ အေပ်ာ္လိုက္သူ အပ်င္းေျပေက်ာင္းလာတက္သူစသည္ကေတာ့ တကၠသိုလ္တိုင္းမွာ ရွိမွာပါ။ အဲဒါကိုေတာ့ ဒီေနရာမွာမဆိုခ်င္ပါ။ စာလုပ္တဲ့သူေတြထဲကလည္း ကြဲေသးတယ္။ တစ္ခ်ိဳ႕က University Ranking ကို ရွာတာ၊ တကၠသိုလ္ေကာင္းရင္ သူလည္း လူေတာ္လို႔ထင္ေနတဲ့သူလည္း ရွိတယ္။ တစ္ခ်ိဳ႕က ဆရာရွာတာ၊ ဆရာေတာ္ရင္ သူလည္းလူေတာ္လို႔ ထင္ေနတာေတြလည္း ရွိတယ္။ တကယ္ေတာ့ အဲဒီတကၠသိုလ္ေတြ ဆရာေတြက ကိုယ္နဲ႔ ပုဂၢလသပၸါယ၊ ေသနာသနသပၸါယ ျဖစ္မွ အဆင္ေျပတာပါ။ အခုတက္ေနတဲ့တကၠသို လ္ဆိုရင္ နာဂါနႏၵတကၠသိုလ္။ ဒီတကၠသိုလ္က တည္ေထာင္ထားတာ မၾကာေသးဘူး။ သီရိလကၤာရဲ႕ University Ranking ေတြထဲမွာဆိုရင္ ေအာက္ကေန ၾကည့္မွ ေတြ႔ရလိမ့္မယ္ထင္တယ္။ လာတက္တဲ့ အတန္းေဖာ္ေတြက ဟိုဆရာမဆိုရင္၊ ကိုလံဘိုတကၠသိုလ္ကေနလာတက္တာ။ ဟိုအဘိုးႀကီးက ေကလနိယ၊ psychiatrist က ေပရာဒနိယက စသည္ေပါ့။ သူတို႔က်ေတာ့ တကၠသိုလ္ကိုရွာတာလည္း မဟုတ္ဘူး။ ဆရာကိုရွာေနတာလည္း မဟုတ္ဘူး။ Subject ကို ရွာတာ။ ကို္ယ္စိတ္ဝင္စားတဲ့ ဘာသာရပ္ မရွိတဲ့ေနရာမွာ နာမည္ႀကီးေပမယ့္ လိုရင္းဘယ္ေရာက္မလဲ။ တကယ္ေတာ့ ဘြဲ႕လြန္အတန္းေတြက ကို္ယ္လုပ္မွ ကိုယ္ရတာပါ။ တကၠသိုလ္ေတြ ဆရာေတြ မလိုအပ္ဘူးလားဆိုေတာ့ လိုအပ္ပါတယ္။ တကၠသိုလ္ရဲ႕ဝန္ေဆာင္မႈေတြ ေကာင္းဖို႔လိုတယ္။ ဆရာလည္း အရည္အခ်င္းျပည့္မီဖို႔လိုတယ္။ တကၠသိုလ္ဝန္ေဆာင္မႈေကာင္းရုံ၊ ဆရာအရည္အေသြးျပည့္ရုံနဲ႔ ကို္ယ္ပညာပိုတတ္သြားတာ မဟုတ္ေသးဘူး။ ကိုယ္ကိုယ္တိုင္ႀကိဳးစားအားထုတ္မႈက ပိုၿပီး အေရးႀကီးပါတယ္။

ေျပာျပခ်င္တာက သီရိလကၤာမွာ ဗုဒၶဘာသာတကၠသို္လ္တစ္ခုခုက မဟာတန္းလာတက္ရင္ မိမိယူတဲ့ ဘာသာစကား အဂၤလိပ္ဆိုရင္ အဂၤလိပ္ေပါ့၊ သင္ခဲ့ပါ။ ႏိုင္ငံတကာပညာရွင္ေတြ ေရးထားတဲ့ ဗုဒၶဘာသာစာအုပ္ေတြ ဖတ္ထားပါ။ တကၠသိုလ္ျဖစ္သည့္အတြက္ သုေတသနအေၾကာင္း ေလ့လာထားပါ။ ကိုယ့္ဟာကိုယ္ဖတ္ရတာပ်င္းစရာျဖစ္ေနရင္ သိတဲ့သူတစ္ဦးဦးဆီ ေမးျမန္းတာမ်ိဳး။ ေဆြးေႏြးတာမ်ိဳး လုပ္ပါ။ အဲဒါေတြမပါလာဘဲ ဒီေရာက္မွ လုပ္မယ္ဆိုရင္ Assignment ေတြေပးမွ ဘယ္လိုေရးရမွန္းမသိ၊ ေျခမကိုင္မိ၊ လက္မကိုင္မိတာမ်ိဳး ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ Thesis ေခါင္းစဥ္ ေရြး၊ ဆရာနဲ႔လာေဆြးေႏြးဆိုမွ ဘာေျပာရမွန္းမသိ ျဖစ္ေနတာမ်ိဳးလည္း ရွိပါတယ္။ ေနာက္ဆုံးေတာ့ ႀကံရာမရ၊ ေရးထားတဲ့ ပို႔ခ်ခ်က္အက်ဥ္းေတြ အလြတ္က်က္ၿပီး ေျဖရတာမ်ိဳးေတြ ျဖစ္သြားတတ္တယ္။ စာေမးပြဲေအာင္ဖို႔က မခက္ပါဘူး။ အခ်င္းခ်င္း ကူညီေပးလို႔ရတယ္။ စာတတ္ဖို႔က အေရးႀကီးတာေလ။ အခုက်က္၊ အခုေျဖ၊ အခုေအာင္တာမ်ိဳးက စာတတ္တာမွ မဟုတ္တာ။ အဲဒါေၾကာင့္ အခ်ိန္ေတြျမဳပ္ႏွံထားသင့္တယ္။ တစ္ႏွစ္၊ ႏွစ္ႏွစ္ဆိုတာ ဘာမွမၾကာပါဘူး။ ဒီစားက်က္ထဲမွာ ကိုယ္ဘယ္ေလာက္လိုက္စားႏိုင္ သလဲ။ ကိုယ့္ရဲ႕ေရရွည္ဘဝခရီးအတြက္ ဘယ္ေလာက္ထိ အသုံးဝင္မလဲဆိုတာ ကိုယ့္ရဲ႕ေလ့လာမႈက ပိုအေရးႀကီးတယ္မလား။ ပညာေရးခရီးမွာ အခ်ိန္ေတြေပးဆပ္ႏိုင္ပါေစ။ ပညာတတ္ႀကီးေတြျဖစ္ၾကပါေစလို႔ ဆုေတာင္းလိုက္ပါတယ္။ အမွားပါရင္ခြင့္လြတ္ပါလို႔ ေတာင္းပန္ပါေၾကာင္း ------------

အရွင္နႏၵိယ (ဖယ္ခုံ)

09.09.2019  02:40:00 PM 

https://web.facebook.com/permalink.php?story_fbid=947532662246956&id=493802540953306&comment_id=947534575580098&notif_id=1568022669628826&notif_t=feed_comment 




https://web.facebook.com/permalink.php?story_fbid=947532662246956&id=493802540953306&comment_id=947534575580098&notif_id=1568022669628826&notif_t=feed_comment